تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٥ - رهنمودهايى از آيات

پروردگار آسمانها و زمين ... و جز آن با ما سخن مى‌گويد.

ثانيا: در واقع هر انحرافى در بشر برخاسته از انحرافى ديگر است، و انحرافات يكى پس از ديگرى به دنبال هم مى‌آيد تا به بزرگترين انحراف در زندگى انسان مى‌رسد كه همان كفر نسبت به خدا و دور شدن از هدايت اوست، و اين همان گمراهى دور و با فاصله بسيار از راه درست است.

قرآن در همان حال كه به درمان اين انحرافات فرعى مى‌پردازد، خود گمراهى دور را (كه همان كفر باشد) نيز درمان مى‌كند. از اين رو مى‌بينيم كه سوره‌ها و آيات و درسها و عبرتهاى قرآن به ذكر خدا آغاز مى‌شود و بدان پايان مى‌يابد، زيرا ذكر خدا براستى، همان محورى حقيقى است كه تمام قضايا پيرامونش دور مى‌زند.

ثالثا: بيگمان مهمترين صفت انسان در خانواده با فضيلت، و صفتى كه واجب است خانواده براى تمركز و پرورش آن در وجود فرزندان خود بكوشد، همان صفت فرمانبردارى مستقيم و درست از حق است.

افراد انسان از لحاظ فرمانبردارى حالات گوناگون دارند

الف: برخى اصولا بر ضدّ نظام و هر سلطه‌اى هستند، و گرچه آن سلطه شرعى و قانونى باشد و حتى بر ضدّ هر گونه نصيحت و خير انديشى نيز رفتار مى‌كنند و اين امر آنها را به صورت موجودى وحشى و هيجان زده در مى‌آورد.

ب: برخى خوار و ذليل پرورش مى‌يابند و به هر نوع رهبرى گردن مى‌نهند، و به هر كس و هر نظامى تسليم مى‌شوند، و به هر گونه فرمان و تعليماتى گوش فرا مى‌دهند، چنين اشخاصى شبيه به كالايى هستند كه هر كس بخواهد آنها را مى‌خرد.

ج: برخى بر اساس فرمانبردارى از خواهشها و شهوتها و در نتيجه پيروى از هر كس كه اميال آنها را اقناع و ارضا كند بار مى‌آيند، قطع نظر از اين كه وى بر راه درست باشد يا منحرف، عادل باشد يا ظالم،/ ٣٣٥ و در واقع بيشتر مردم از اين نمونه هستند و از كسى فرمان مى‌برند كه مال يا سلطه را در اختيار دارد. اينان نيز مانند آن‌