تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٦٣ - ٢ - انديشيدن به هستى

كسى كه مخزنهاى زير كوه‌ها (چون غار جعيتا در لبنان) [١٥] را ديده باشد مى‌داند كه خدا چگونه در زهدان اين كوه‌ها مخزنهايى تعبيه كرده كه باران زمستان را پذيرا مى‌شوند تا در طول تابستان به صورت نهرى جارى شود.

امّا آيا اين حقيقت علمى بدين معنى است كه باران از اراده خدا به دور است؟ هرگز.

«وَ إِنَّا عَلى‌ ذَهابٍ بِهِ لَقادِرُونَ‌- و ما بر نابود كردنش توانا هستيم.» نمونه‌اى از فقدان بارندگى به اراده خدا، مطلبى است كه درباره صحراى بزرگ افريقا مى‌گويند، كه روزى به سبب فرو ريختن بارانها بر آن داراى كشت و زرع و آباد بوده، اما اكنون به ندرت آسمان آن رنگ ابر به خود مى‌بيند و دانه‌هاى شن، اگر بارانى بيايد، آن را به سرعت فرو مى‌برند.

[١٩] پس از آن كه خداوند ياد كرد كه باران به اراده اوست و آن را فرو مى‌بارد و هر وقت خواست آن را مى‌برد، اكنون روند سوره ديگر بار بر مى‌گردد و برخى منافع آب را توضيح مى‌دهد كه مهمترين و بزرگترين آنها تأثيرش در كشاورزى است، و اين ياد آورى براى آن است كه انسان فريب نخورد و دستخوش غرور نشود كه چون خيرات و بركات را ديد تكبّر ورزد و از ستايش خدا باز ايستد.

«فَأَنْشَأْنا لَكُمْ بِهِ جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ لَكُمْ فِيها فَواكِهُ كَثِيرَةٌ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ‌- با آن آب برايتان بوستانهايى از خرما و انگور پديد آورديم. شما را در آن باغها ميوه‌هايى بسيار است كه از آنها مى‌خوريد.» افزون بر خوردن كه انسان از باغها و بوستانها بهره مى‌جويد،/ ١٦٤ نعمتهاى ديگر در درختان وجود دارد. مگر نه اين كه جنگلها و مزارع باعث بارش آسمان مى‌شوند و موجب افزايش ذخيره‌سازى آب زمين به سبب ايجاد حوضه‌هاى زيرزمينى آب و افزون شدن گوشت پرندگان و خوراك چارپايان مى‌گردند، و از فرسودگى خاك و حركت خزنده شنهاى روان صحرايى كه براى شهرها خطرناك است جلوگيرى‌