تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٢٢ - رهنمودهايى از آيات

اين شكّ است كه براى هوى و شهوت زمينه فراهم مى‌سازد تا پرده آن دو در برابر نور خرد و پرتو فطرت حجاب و مانع شود.

٢- آنچه باعث مى‌شود ما از عذاب و خشم خدا به وسيله تقوى نپرهيزيم همانا حجابهاى غفلت و شهوت است كه انسان را در تيرگى جهل و لجاجت، بر خلاف فرمانهاى خرد و احساسات درونى و فريادهاى وجدانش، دچار خبط و اشتباه مى‌سازد.

٣- سحر: كه مرحله از دست دادن اراده انسانى و هشيارى و بيدارى بشرى است، چنان كه گمراهان مى‌كوشند ديگران را نيز گمراه سازند، و با معتقدات فاسد خود كه بر اثر آنها از راه خدا به گمراهه افتاده‌اند بر دسته‌اى از مردم تأثير مى‌گذارند، و آنها را به ورطه غفلت و شهوت مى‌افكنند تا مشاعرشان را از آنان بربايد، پس چشمان كور مى‌شود و حقيقت را نمى‌بيند، گوشها كر مى‌شود و وحى خداى سبحان و حقايق زندگى را نمى‌شنود، و زبانها لال مى‌شود و سخن نمى‌گويد مگر در زمينه بيهودگى و لهو و اهتمامهاى شخصى، و مشاعر خود پرستانه. آن گاه اين همه آنان را به آخرين مرحله پايين افتادگى و سقوط فرو مى‌افكند.

/ ٢٢٣ ٤- تكذيب: از خود مى‌پرسيم: چرا اين حقيقت آشكار را دروغ مى‌شماريم و كفر مى‌ورزيم و اين عقيده راسخ در ژرفناى روان بشريّت را به مسخره مى‌گيريم در حالى كه خود با هشيارى و ادراك از اين مسئله آگاهيم؟

امّا آفريدگار توانا اين مسئله را به عوامل نخستين آن بر مى‌گرداند و مسئوليّت انحراف را متوجّه خود انسان مى‌كند و مى‌گويد

«قَدْ جاءَكُمْ بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ عَمِيَ فَعَلَيْها وَ ما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ [٣٧]- از سوى پروردگارتان براى شما نشانه‌هاى روشن آمد، هر كه از روى بصيرت مى‌نگرد به سود اوست و هر كه چشم بصيرت بر هم نهد به زيان اوست. و من نگهدارنده شما نيستم.»