تاريخ سياسى صدر اسلام - سليم بن قيس الهلالي - الصفحة ٧٩ - ترجمه كتاب سليم

[١]وى: ابو يوسف يعقوب بن يزيد بن حماد انبارى سلمى كاتب است، از اصحاب امام جواد عليه السّلام و امام هادى عليه السّلام، داراى تأليفات، مورد توثيق رجال‌شناسان شيعه. ن. ك: الانصارى ١/ ٢٣٧- نجاشى ٣١٣.

+ طوسى/ رجال ٣٩٥، ٤٢٥.+ فهرست ١٨٠.+ كشى ٢/ ٨٦٩.+ خلاصه ١٨٦.+ تنقيح ٣/ ٣٣٢.

[٢]وى: معروف به ابو جعفر زيات همدانى است. از مشايخ اماميّه سده سوم هجرى، از اصحاب امام جواد و امام هادى و امام عسكرى عليهم السّلام است، داراى كتاب يا كتبى بوده است. در سال ٢٦٢ هجرى در گذشته است، مورد توثيق رجال‌شناسان شيعه. ن. ك: الانصارى ١/ ٢٣٦- ٢٣٧- نجاشى ٢٣٦+ طوسى/ رجال ٤٠٧، ٤٣٣، ٤٢٥.+ فهرست ١٤٠+ خلاصه ١٤١.+ تنقيح ٣/ ١٠٦.

[٣]وى از مشايخ بزرگ حديث اماميّه مكتب قم است، فقيه، داراى موقعيّت سياسى- اجتماعى زمان خويش، گفته مى‌شود وى امام رضا، امام جواد و امام عسكرى عليهم السّلام را ملاقات كرده است. وى از محتاط ترين و محافظه‌كارترين محدّثان تاريخ اماميّه است. همو است كه همه محدثانى را كه از راويان متهم به ضعف و يا غلوّ روايت نقل مى‌كردند، از قم بيرون راند. ن. ك: الانصارى ١/ ٢٣٦- نجاشى ٥٩.

+ فهرست ٢٥.+ طوسى/ رجال ٣٦٦، ٣٩٧، ٤٠٩.+ كشى ٢/ ٧٩٩.+ خلاصه ١٤.+ تنقيح ١/ ٩٢.

[٤]وى: ابو احمد ازدى؛ محمد بن ابى عمير زياد بن عيسى است، به تعبير طوسى: عابدترين پارساترين، پرهيزكارترين، موثق‌ترين مرد روزگارش، از برجسته‌ترين راويان ممتاز اماميّه دوره حضور، از اصحاب امام كاظم، امام رضا و امام جواد عليهم السّلام، عضو برجسته اصحاب اجماع، در دوران رشيد عباسى دستگير و به سختى شكنجه شد تا به افشاى كادرهاى برجسته شيعه پردازد. و او تا آستانه اعتراف پيش رفت اما ايمانش بر او غالب آمد و پايدارى كرد و لب نگشود و چهار سال در سياهچال و شكنجه‌گاه خليفه بود.

آثار روايى او كه توسط خواهرش مخفى و جاسازى شده بود، بر اثر ريزش باران و رطوبت از ميان رفت.

او در پى آزادى، روايات خود را از حافظه نقل مى‌كرد. از اين روى محدثان اماميّه روايات او را مرسله ناميده‌اند و برخى از محدثان محتاط در مراسيل او درنگ كنند و برخى ديگر مراسيل او را مسانيد دانند و بى‌درنگ پذيرند. گويند كه او كتاب بسيار نوشته است. ابن ابى عمير از جمله راويان شيعى امامى است كه صداقت و اصالت روايات او مورد توجه محدثان سنّى قرار گرفته است. جاحظ از روايات او نقل كرده و او را ستوده و يگانه روزگارش دانسته است. محمد بن ابى عمير در سال ٢١٧ هجرى درگذشت. ن. ك: الانصارى ١/ ٢٣٥- ٢٣٦- نجاشى ٢٢٨+ كشى ٢/ ٨٥٤.+ طوسى/ رجال ٢٨٨.+ فهرست ١٤٢.+ تنقيح ٢/ ٦١، ٦٣.

[٥]وى: عمر بن محمد بن عبد الرحمن بن اذينه، اهل مدينه، در ولاء قبيله عبد القيس است، از اصحاب امام صادق و امام كاظم عليهما السّلام، از مشايخ اماميه بصره. كشى به نقل از حمويه او را كوفى مى‌داند كه از شرّ مهدى عباسى گريخت و در يمن درگذشت. داراى كتابى بوده است. از او روايات بسيارى در منابع اماميه موجود است. ن. ك: الانصارى ١/ ٢٣٤- ٢٣٥- برقى ٤٧.+ نجاشى ٢٠٢.+ طوسى/ رجال ٢٥٣، ٣٥٣. فهرست ١١٣.+ كشى ٢/ ٦٢٦.+ معالم ٨٥.+ خلاصة ١١٩.