تاريخ سياسى صدر اسلام - سليم بن قيس الهلالي - الصفحة ١٠٥ - متن

است؟ رسول گفت: هر دوى ما نمى‌دانيم. جبرئيل گفت: راست گفتى».

آنگاه على عليه السّلام فرمود: بدان كه ايمان بر چهار پايه استوار است؛ يقين، صبر، عدل و جهاد.

يقين بر چهار بخش است؛ شوق، شفق، زهد، ترقب؛ آن كس كه مشتاق بهشت باشد، خويش را از شهوات پاك گرداند، و آن كس كه از دوزخ گريزد، بايد كه از محرمات بپرهيزد، و آن كس كه در دنيا زهد ورزد، مصائب دنيا بر او آسان باشد، و آن كس كه در انتظار مرگ باشد در خيرات سرعت گيرد.

صبر بر چهار بخش است: بينش و بينائى فهميدن، تفسير حكمت، شناخت عبرت و دريافت سنّت نخستين ايمان آورندگان؛ آن كس كه بينش و بينائى فهميدن داشت، حكمت برايش روشن باشد، و آن كه در حكمت روشن بود، درس گيرد و عبرت آموزد، و آن كه عبرت را درك كرد، حكمت را تفسير كند و آن كه حكمت را تفسير كرد در عبرت نگرد و آن كه در عبرت نگريست گوئى در ميان نخستين ايمان آورندگان است.

و عدل بر چهار بخش است: پيچيدگيها و دشواريهاى فهم، فرو رفتن در دانش، حكم روشن و شكوفايى بردبارى. آن كس كه فهميد، دانش مجمل را تفسير كند، و آن كه دانست، چشمه‌ساران حكمت به او روى كند، و آن كه بردبار بود و در زندگيش زياده‌روى نكرد، در ميان مردم ستودنى زيست.

جهاد را چهار بخش است: امر به معروف و نهى از منكر، راستى و درستى در همه جا، خشم براى خدا، دشمنى و خشم بر فاسقان؛ آن كس كه امر به معروف كند، پشت مؤمن را نيرومند گرداند، و آن كه نهى از منكر كند، بينى فاسق را به خاك مالد و آن كه در همه جا صداقت داشت، آنچه وظيفه او است به جاى آورد، و آن كه با فاسقان دشمنى و بد خلقى نمود و براى رضاى خدا خشمگين شد، خداوند به خاطر او بر دشمنش خشمگين شود. اين ايمان، پايه‌ها و بخشهايش بود.