تاريخ سياسى صدر اسلام - سليم بن قيس الهلالي - الصفحة ٤٦ - كتاب سليم بن قيس
سمّ يا به شمشير به شهادت رسيده بودند و اين در محكوميّت تاريخى خلافت بسيار تعيينكننده بود. مبانى اين شعائر و اصول و مواضع در مجموعه رواياتى آمده بود كه من با توجه به دگرديسى و تعديل سياسى- كلامى شيعه دوره غيبت از آنها به روايات راديكال ياد مىكنم.
در آغاز دوره غيبت و تلاش براى تعديل تشيّع؛ در فضايل امامان تعديل صورت گرفت [١]، شعار استراتژيك كلامى- سياسى شيعه دوره حضور از وجوب افتاد و از اذان و اقامه حذف شد [٢]، مواضع سياسى- تاريخى تشيّع در قبال كودتاى سقيفه مبنى بر به رسميت نشناختن آن تعديل شد يعنى بيعت تحميلى و به جبر و جور امام على با مشايخ سقيفه با وجود تصريحات علوى، به عنوان يك واقعيّت معقول تلويحا پذيرفته شد.
موجوديّت ميراث وحى رسما پذيرفته شد و ادعاى هر گونه تحريف و تغييرى تكذيب گرديد، فلسفه سياسى شيعه به طور كلى دگرگون شد و اعلام شد كه هر گونه قيام و اعتراضى عليه وضع موجود تا قيام قائم ممنوع و حرام است، امر به معروف و نهى از منكر كه محور فلسفه سياسى شيعه و از اصول دوره حضور بود به فروع احكام منتقل گرديد و از كارايى افتاد. [٣] شهادت امامان به سمّ پذيرفته نشد و مجموعه چنين رواياتى كه ميراث دوره حضور بود اخبار ارجاف [٤] ناميده شد يعنى كه اين روايات به قصد تحريك شيعيان ساخته شده است.
اين تعديل و اعلام مواضع جديد كه بيانيّه عقيدتى آن توسّط صدوق آغاز و سپس توسط مفيد اصلاح و تصحيح و تكميل گرديد، هنوز ناخرسندى سنيان را به دنبال داشت.
بيانيه رسمى عبد القاهر بغدادى سخنگوى مذهب و خلافت بغداد به روشنى اين ناخرسندى را اعلام مىدارد كه: «در حالى كه مذهب سنّت و جماعت قرآن و سنّت و
[١]ن. ك: صدوق/ الاعتقادات ١٤، ١٨.+ مفيد/ اوايل المقالات و تصحيح الاعتقاد ٢٣٠، ٢٣٦، ٢٣٧.
[٢]ن. ك: طوسى/ النهاية ٦٩+ اقوال پيرامون اين موضوع در: بحار ٨٤/ ١٧٢- ٩٠.
[٣]ن. ك: طوسى/ التبيان ٢/ ٤٣٥+ التمهيد ٣٠٧، ٣٠٤، ٣٠٣، ٣٠١+ النهاية ٢٩٩، ٣٠٠.
[٤]ن. ك: مفيد/ اوايل المقالات ٢٣٨، ٢٣٩.