تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٧ - تفسير خداوند ارواح را به هنگام مرگ و خواب مى گيرد

كنى" وظيفه تو تنها ابلاغ و انذار است (وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ‌).

اين سخن كه هر كس راه حق را پيش گيرد سودش عائد خود او مى‌شود، و هر كس در بيراهه گام نهد زيانش دامن خود او را مى‌گيرد، كرارا در آيات قرآن آمده است، و تاكيدى است بر اين واقعيت كه نه خدا نيازى به ايمان بندگان و وحشتى از كفر آنها دارد و نه پيامبر او، او اين برنامه را تنظيم نكرده تا سودى كند،" بلكه تا بر بندگانش جودى كند".

تعبير" وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ‌" (با توجه به اينكه وكيل در اينجا به معنى كسى است كه موظف بر ايمان‌آوردن گمراهان باشد) كرارا در آيات قرآن با همين عبارت و يا شبيه به آن تكرار شده، و بيانگر اين حقيقت است كه پيغمبر اكرم ص مسئول ايمان مردم نيست، اصولا ايمان از طريق اجبار به دست نمى‌آيد، و او تنها موظف است كه در ابلاغ فرمان الهى به مردم لحظه‌اى كوتاهى و سستى نكند، خواه پذيرا شوند يا رويگردان؟

*** سپس براى اينكه روشن سازد همه چيز انسانها و از جمله حيات و مرگشان به دست خدا است مى‌گويد:" خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض مى‌كند" (اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها) [١]" و ارواحى را كه نمرده‌اند نيز به هنگام خواب مى‌گيرد (وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها) [٢] و به اين ترتيب" خواب" برادر" مرگ" است و شكل ضعيفى از آن،

---

[١]" توفى" به معنى قبض و دريافت كامل است، و" انفس" در اينجا به معنى" ارواح" است بقرينه" يتوفى".

[٢]" منام" معنى مصدرى دارد و به معنى" نوم" (خواب) است.