تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٧ - تفسير

مى‌افكنند، لذا نخستين عضوى از آنها كه به آتش مى‌رسد همان صورت است چنان كه در آيه ٩٠ سوره نمل آمده:" مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ"" كسانى كه كار بدى انجام دهند به رو در آتش افكنده مى‌شوند".

گاه نيز گفته شده است كه اين تعبير تنها كنايه از عدم توانايى آنها بر دفاع از خويشتن در مقابل آتش دوزخ است.

اين تفسيرهاى سه‌گانه منافاتى با هم ندارند و ممكن است در مفهوم آيه جمع باشند.

سپس در پايان آيه مى‌افزايد:" در آن روز به ظالمان گفته مى‌شود: بچشيد آنچه را به دست مى‌آورديد"! (وَ قِيلَ لِلظَّالِمِينَ ذُوقُوا ما كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ‌).

آرى فرشتگان عذاب اين واقعيت دردناك را براى آنها بيان مى‌كنند كه اينها همان اعمال شما است كه در كنار شما قرار گرفته، و آزارتان مى‌دهد، و اين بيان خود شكنجه روحى ديگرى براى آنها است.

قابل توجه اينكه نمى‌گويد: كيفر اعمالتان را بچشيد، بلكه مى‌گويد:

اعمالتان را بچشيد، و اين خود شاهد ديگرى بر مساله" تجسم اعمال" است.

*** آنچه تا كنون گفته شد اشاره كوتاهى بود به عذابهاى دردناك آنان در قيامت، آيه بعد سخن از عذاب دنياى آنها مى‌گويد، مبادا تصور كنند كه در اين زندگى دنيا در امان خواهند بود، مى‌فرمايد:" كسانى كه قبل از آنها بودند آيات ما را تكذيب كردند، و عذاب الهى از جايى كه فكر نمى‌كردند دامانشان را گرفت" (كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَأَتاهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ‌).

اگر انسان از جايى ضربه خورد كه انتظار آن را دارد زياد دردناك نخواهد بود، دردناكتر از آن اين است كه از جايى ضربه خورد كه انتظار آن را هرگز