تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٤ - تفسير

و ترسى كه انسان را متوجه مسئوليتهاى مختلفش مى‌سازد.

در مرحله بعد حالت نرمش و پذيرش سخن حق به او مى‌بخشد و به دنبال آن آرامش مى‌يابد.

اين حالت دوگانه كه مراحل مختلف و منازل" سلوك الى اللَّه" را نشان مى‌دهد كاملا قابل درك است، آيات غضب و مقام انذار پيامبر ص دلها را به لرزه در مى‌آورد سپس آيات رحمت به آن آرامش مى‌دهد.

انديشه در ذات حق و مساله ابديت و ازليت و نامتناهى بودن ذات پاك او انسان را در وحشت فرو مى‌برد كه چگونه مى‌توان او را شناخت، اما مطالعه آثار و دلائل آن ذات مقدس در آفاق و انفس به او نرمش و آرامش مى‌بخشد [١] تاريخ اسلام پر است از نشانه‌هاى نفوذ عجيب قرآن در دلهاى مؤمنان و حتى غير مؤمنان كه قلبهايى آماده داشتند، و اين نفوذ و جذبه فوق العاده دليل روشنى است بر اينكه اين كتاب از طريق وحى نازل شده است.

در حديثى از" اسماء" نقل شده كه مى‌گويد: كان اصحاب النبى حق اذا قرء عليهم القرآن- كما نعتهم اللَّه- تدمع اعينهم و تقشعر جلودهم!:

" ياران پيامبر هنگامى كه قرآن بر آنها تلاوت مى‌شد- همانگونه كه خدا آنها را توصيف كرده است- چشمهايشان اشكبار مى‌گشت و لرزه بر اندامشان مى‌افتاد" [٢] و [٣]

[١]" تقشعر" از ماده" قشعريره" است كه ارباب لغت و مفسران، معانى مختلفى براى آن ذكر كرده‌اند كه چندان از هم دور نيست، بعضى آن را به معنى جمع شدن پوست تن (حالتى كه به هنگام ترس به انسان دست مى‌دهد) و بعضى به معنى لرزشى كه بر اندام در اين هنگام مى‌افتد دانسته‌اند، بعضى آن را به معنى راست شدن مو بر بدن مى‌دانند، و در حقيقت همه اينها لازم و ملزوم يكديگر است (به مفردات راغب، لسان العرب، تفسير كشاف، تفسير روح المعانى و قرطبى مراجعه شود).

[٢] تفسير" قرطبى" جلد ٨ صفحه ٥٦٩٣.

[٣] در باره نفوذ فوق العاده آيات قرآن روايات متعددى در جلد سوم تفسير نمونه صفحه ٣ به بعد آورده‌ايم.