تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٨ - ١- ذبيح اللَّه كيست؟

مى‌فرمايد، اين خود جزا و پاداش بزرگى است، و اين مهمترين مژده‌اى بود كه خداوند به ابراهيم داد، سپس مساله" فدا كردن ذبح عظيم" و" جاودان ماندن نام و سنت او" و" درود فرستادن خدا بر او" را كه سه موهبت بزرگ ديگر است مطرح كرده و آن را به عنوان پاداش نيكوكاران معرفى مى‌كند.

نكته‌ها:

١- ذبيح اللَّه كيست؟

در اينكه كدام يك از فرزندان ابراهيم (اسماعيل يا اسحاق) به قربانگاه برده شد و لقب ذبيح اللَّه يافت؟ در ميان مفسران سخت گفتگو است، گروهى" اسحاق" را" ذبيح" مى‌دانند، و جمعى" اسماعيل" را، نظر اول را بسيارى از مفسران اهل سنت و نظر دوم را مفسران شيعه برگزيده‌اند.

اما آنچه با ظواهر آيات مختلف قرآن هماهنگ است اين است كه ذبيح" اسماعيل" بوده است، زيرا:

اولا: در يك جا مى‌خوانيم: وَ بَشَّرْناهُ بِإِسْحاقَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ‌:" ما او را بشارت به اسحاق داديم كه پيامبرى بود از صالحان" (صافات ١١٢).

اين تعبير به خوبى نشان مى‌دهد كه خداوند بشارت به تولد اسحاق را بعد از اين ماجرا و به خاطر فداكاريهاى ابراهيم به او داد، بنا بر اين ماجراى ذبح مربوط به او نبود.

بعلاوه هنگامى كه خداوند نبوت كسى را بشارت مى‌دهد، مفهومش اين است كه زنده مى‌ماند، و اين با مساله ذبح در كودكى سازگار نيست.

ثانيا: در آيه ٧١ سوره هود مى‌خوانيم: فَبَشَّرْناها بِإِسْحاقَ وَ مِنْ وَراءِ إِسْحاقَ يَعْقُوبَ‌:" ما او را به تولد اسحاق بشارت داديم و نيز به تولد يعقوب بعد از اسحاق" اين آيه نشان مى‌دهد كه ابراهيم مطمئن بود اسحاق مى‌ماند و فرزندى‌