تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١ - تفسير فرشتگانى كه آماده انجام ماموريتند

آن برآيند.

مجاهدان راه حق نيز راهى جز گذشتن از اين سه مرحله ندارند، همانگونه كه علما و دانشمندان راستين در تلاشهاى جمعى خود نيز بايد از همين برنامه الهام گيرند.

و قابل توجه اينكه بعضى از مفسران آيات را به" مجاهدان" و بعضى به" علماء" تفسير كرده‌اند، ولى محدود ساختن مفهوم آيات به اين دو گروه بعيد به نظر مى‌رسد اما عموميت آيات بعيد نيست، و اگر هم آن را مخصوص فرشتگان بدانيم باز ديگران مى‌توانند در زندگى خود از برنامه اين فرشتگان الهام بگيرند.

" امير مؤمنان على" ع نيز در نخستين خطبه" نهج البلاغه"، آنجا كه سخن از فرشتگان مى‌گويد و آنها را به گروه‌هاى مختلفى تقسيم مى‌كند، مى‌فرمايد:

و صافون لا يتزايلون، و مسبحون لا يسامون، لا يغشاهم نوم العيون، و لا سهو العقول، و لا فترة الأبدان، و لا غفلة النسيان، و منهم امناء على وحيه، و السنة الى رسله:

" گروهى از آنان در صفوفى كه از هم پراكنده نمى‌شود قرار دارند، همواره تسبيح مى‌گويند و خسته نمى‌شوند، هيچگاه خواب چشمانشان را نمى‌پوشاند، و عقولشان گرفتار سهو و نسيان نمى‌گردد، سستى بدن دامان آنها را نمى‌گيرد، و غفلت نسيان بر آنان عارض نمى‌شود، و گروهى از آنان امناى وحى اويند، و زبانهايش به سوى پيامبران‌ [١] آخرين سخن در باره اين آيات سه‌گانه اينكه: بعضى معتقدند سوگند در اين آيات به ذات پاك خدا ياد شده، و كلمه" رب" در همه اينها در تقدير است، و در معنى چنين بوده: و رب الصافات صفا و رب الزاجرات زجرا و رب التاليات ذكرا:

" سوگند به پروردگار گروه‌هايى كه صف مى‌كشند و صفوف خود را منظم‌

[١] نهج البلاغه خطبه ١.