سیری در نهج البلاغه - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٥
آغازی تقدم دارد .
تقدم ذات حق بر زمان و بر هر نیستی و بر هر آغاز و ابتدائی یکی از
لطیفترین اندیشههای حکمت الهی است و معنی ازلیت حق فقط این نیست که
او همیشه بوده است . شک نیست که همیشه بوده است ، اما همیشه بودن
یعنی زمانی نبوده که او نبوده است . ازلیت حق فوق همیشه بودن است ،
زیرا " همیشه بودن " مستلزم فرض زمان است ، ذات حق علاوه بر اینکه با
همه زمانها بوده است بر همه چیز ، حتی بر زمان تقدم دارد و این است
معنی " ازلیت " او . از اینجا معلوم میشود که تقدم او نوعی دیگر غیر
از تقدم زمانی است .
« الحمد لله الدال علی وجوده بخلقه و بمحدث خلقه علی ازلیته و
باشتباههم علی ان لا شبیه له لا تستلمه المشاعر و لا تحجبه السواتر » [١] .
سپاس خدایرا که آفرینش دلیل بر هستی او و حدوث مخلوقاتش دلیل بر
ازلیت او و مانند داشتن مخلوقاتش دلیل بر بیمانندی او است . از حواس
پنهان است و دست حواس به دامن کبریائیش نمیرسد ، و در عین حال
هویداست و هیچ چیزی نمیتواند مانع و حاجب و پرده وجودش شود .
یعنی او هم پیداست و هم پنهان است ، او در ذات خود پیدا است ، اما
از حواس انسان پنهان است ، پنهانی او از حواس انسان از ناحیه محدودیت
حواس است نه از ناحیه ذات او .
[١] خطبه . ١٥٠