زمستانی ، زمان بیرون آمدن را پیش بینی می‌کند ، اینچنین موجود اینچنین‌ روزیش تضمین شده ، و تطبیق داده شده است ، خداوند منان هرگز او را از یاد نمی‌برد ، ولو در زیر سنگ سخت باشد ، اگر در مجرای ورودی و خروجی‌ غذا و در ساختمان شکم او و گوش و چشم او ، که در سرش قرار داده شده‌ تفکر و تحقیق کنی و آنها را کشف کنی سخت در شگفت خواهی رفت " . ولی بیشتر بحثهای نهج البلاغه درباره توحید ، بحثهای تعقلی و فلسفی است‌ ، اوج فوق العاده نهج‌البلاغه در این بحثها نمایان است ، در بحثهای توحیدی‌ تعقلی نهج البلاغه آنچه اساس و محور و تکیه گاه همه بحثها و استدلالها و استنتاجها است اطلاق و لاحدی و احاطه ذاتی و قیومی حق است ، علی ( ع ) در این قسمت داد و سخن را داده است ، نه پیش از او و نه بعد از او کسی به‌ او نرسیده است . مساله دیگر " بساطت مطلقه " و نفی هر گونه کثرت و تجزی و نفی هر گونه مغایرت صفات حق با ذات حق است ، در این قسمت نیز مکرر بحث به‌ میان آمده است . یک سلسله مسائل عمیق و بی‌سابقه دیگر نیز مطرح است از قبیل : اولیت‌ حق در عین آخریت او و ظاهریت او در عین باطنیتش ، تقدم او بر زمان و بر عدد ، و اینکه قدمت او قدمت زمانی و وحدت او وحدت عددی نیست ، علو و سلطان و غنای ذاتی حق ، مبدعیت