علوم تجربی و عملی اهمیت ندادند ، ما بعد الطبیعه و فلسفه الهی یونانی‌ چیزی جز همان معتقدات بت پرستی آنها که آب و رنگ فنی به آنها داده‌اند نیست . یک سلسله گمانها و حدسها و لفاظیها است که حقیقت و معنی ندارد ، خداوند ، مسلمانان را با تعلیمات آسمانی خود از بحث و فحص و تجزیه و تحلیل در این مسائل که بی‌شباهت به تجزیه و تحلیلهای شیمیائی نیست بی‌ نیاز ساخته است . اما مسلمانان این نعمت عظمی را ناسپاسی کردند و نیرو و نبوغ خود را صرف در این مسائل کردند " [١] .
بدون شک نظر امثال فرید و جدی و ندوی نوعی " رجعت " اشعریگری است‌ ولی به صورت مدرن و امروزی یعنی پیوند خورده با فلسفه حسی .
ما فعلا نمی‌توانیم از جنبه فلسفی وارد بحث ارزش تعقلات فلسفی بشویم ، در مقاله " ارزش معلومات " و مقاله " پیدایش کثرت در ادراکات " کتاب " اصول فلسفه و روش رئالیسم " بحث نسبه کافی در این زمینه شده‌ است ، در اینجا سخن را از جنبه قرآنی دنبال می‌کنیم که آیا قرآن کریم‌ تنها راه تحقیق در الهیات را مطالعه در طبیعت می‌داند و راه دیگری را به‌ رسمیت نمی‌شناسد یا چنین نیست ؟

[١] مصدر سابق - صفحه . ١٣٥