سیری در نهج البلاغه - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٣
کار نباشد نیرویش به هدر رفته است فائده عبادت عابد نیز ، از نظر این گروه ، همان مزد و اجری است که در جهان دیگر به او به صورت یک سلسله کالاهای مادی پرداخت میشود . و اما اینکه هر کار فرما که مزدی میدهد به خاطر بهرهای است که از کار کارگر میبرد و کارفرمای ملک و ملکوت چه بهرهای میتواند از کار بنده ضعیف و ناتوان خود ببرد و هم اینکه فرضا اجر و مزد از جانب آن کارفرمای بزرگ به صورت تفضل و بخشش انجام گیرد ، پس چرا این تفضل بدون صرف مقداری انرژی کار به او داده نمیشود ، مسالهای است که برای اینچنین عابدهائی هرگز مطرح نیست . از نظر اینگونه افراد تار و پود عبادت همین اعمال بدنی و حرکات محسوس ظاهری است که به وسیله زبان و سایر اعضاء بدن صورت میگیرد . این یک نوع تلقی است از عبادت که البته عامیانه و جاهلانه است ، و به تعبیر بوعلی در نمط نهم اشارات ، خدانشناسانه است و تنها از مردم عامی و قاصر پذیرفته است . تلقی دیگر از عبادت ، تلقی عارفانه است ، برحسب این تلقی ، مساله کارگر و کارفرما و مزد به شکلی که میان کارگر و کارفرما متداول است مطرح نیست و نمیتواند مطرح باشد . بر حسب این تلقی ، عبادت نردبان قرب است ، معراج انسان است ، تعالی روان