درباره ذات حق قرار گرفته اینست که او هستی مطلق و نامحدود است ، قید و حد به هیچ وجه در او راه ندارد ، هیچ مکان و یا زمان و هیچ شیی‌ء از او خالی نیست ، او با همه چیز هست ولی هیچ چیز با او نیست و چون مطلق و بی حد است بر همه چیز حتی بر زمان و بر عدد و بر حد و اندازه ( ماهیت ) تقدم دارد ، یعنی زمان و مکان و عدد و حد و اندازه در مرتبه افعال او است و از فعل و صنع او انتزاع می‌شود ، همه چیز از او است و بازگشت همه‌ چیز به او است ، او در همان حال که اول الاولین است ، آخرالاخرین است .
اینست آنچه محور بحثهای نهج البلاغه است و در کتب فارابی و بوعلی و ابن رشد و غزالی و خواجه نصیرالدین طوسی نشانه‌ای از آن نمی‌توان یافت .
همچنانکه استاد علامه متذکر شده‌اند این بحثهای عمیق در " الهیات‌ بالمعنی الاخص " مبتنی بر یک سلسله مسائل دیگر است که در امور عامه‌ فلسفه به ثبوت رسیده است [١] و ما در اینجا نمی‌توانیم به ذکر آن‌ مسائل و بیان مبتنی بودن این بحثها بر آن مسائل بپردازیم .
وقتی که ما می‌بینیم اولا مسائلی که در نهج البلاغه مطرح است که در عصر سید رضی ، گرد آورنده نهج البلاغه ، در میان فلاسفه جهان مطرح نبوده است ، از قبیل اینکه وحدت ذات واجب از نوع وحدت عددی نیست و عدد در مرتبه‌ متاخر از ذات او است ، و اینکه وجود او مساوی با وحدت است و دیگر بسیط الحقیقه بودن

[١] همان کتاب صفحه . ١٥٧