فلسفه یونان ، نه به هدایت و الهام قرآن ، وارد این گونه مباحث شدند ، و اگر دقیقا تعلیمات قرآن را مد نظر قرار می‌دادند ، خود را گرفتار این‌ مباحث پر پیچ و تاب نمی‌کردند . این افراد به همین جهت در اصالت‌ انتساب این قسمت از مباحث نهج البلاغه به علی علیه السلام تشکیک می‌کنند .
در قرن دوم و سوم هجری گروهی از نظر شرعی با اینگونه بحثها مخالفت‌ کردند . این گروه مدعی بودند که بر مسلمانان فرض است که به آنچه از ظواهر الفاظ در همان حدی که عامه مردم فهم می‌کنند ، فهمیده می‌شود متعبد باشند و هر گونه سوال و جواب و چون و چرائی بدعت است . احیانا اگر فی‌ المثل کسی درباره آیه قرآن : « الرحمن علی العرش استوی »پرسش می‌کرد اخم می‌کردند و ناراحت می‌شدند و طرح چنین سؤالی را ناروا می‌دانستند و می‌گفتند : الکیفینه مجهوله و السوال بدعه . یعنی حقیقت مطلب بر ما مجهول است و پرسش ممنوع [١] . ! در قرن سوم این گروه که بعدها اشاعره نامیده شدند بر معتزله که اینگونه‌ تعقلات را جایز می‌شمردند ، پیروز شدند و این پیروزی ضربه بزرگی بر حیات‌ عقلی اسلام وارد آورد . اخباریین خود ما در قرنهای دهم تا چهاردهم و مخصوصا در قرنهای دهم و یازدهم دنباله رو افکار اشاعره بودند . این از جنبه شرعی .

[١] رجوع شود به مقدمه جلد پنجم اصول فلسفه و روش رئالیسم .