سیری در نهج البلاغه - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦
قرار میدهد و آثار آفرینش یعنی دخالت تدبیر و توجه به هدف را در خلقت این موجودات ارائه میدهد . ما برای اینکه نمونهای از این قسمت به دست داده باشیم بیان آن حضرت را در مورد " مورچه " نقل و ترجمه میکنیم : در خطبه ١٧٧ چنین آمده است : « الا ینظرون الی صغیر ما خلق کیف احکم خلقه و اتقن ترکیبه و فلق ، له السمع والبصر ، و سوی له العظم و البشر ، انظروا الی النمله فی صغر جثتها و لطافه هیئتها لا تکاد تنال بلحظ البصر ، و لا بمستدرک الفکر کیف دبت علی ارضها و صبت علی رزقها ، تنقل الحبه الی جحرها و تعدها فی مستقرها ، تجمع فی حرها لبردها و فی وردها لصدرها مکفوله برزقها ، مرزوقه بوفقها ، لا یغفلها المنان ، و لا یحرمها الدیان ، و لو فی الصفا الیابس و الحجر الجامس ، و لو فکرت فی مجاری اکلها فی علوها و سفلها ، و ما فی الجوف من شراسیف بطنها ، و ما فی الراس من عینها و اذنها لقضیت من خلقها عجبا » . . . یعنی آیا در مخلوق کوچک او دقت نمیکنند ؟ چگونه به خلقتش استحکام بخشیده و ترکیبش را استوار ساخته ، به او دستگاه شنوائی و بینائی عنایت کرده و استخوان و پوست کامل داده است ؟ . . . در مورچه با این جثه کوچک و اندام لطیف بیندیشید ، آنچنان کوچک است که نزدیک است با چشم دیده نشود ، و از اندیشه غائب گردد ، چگونه با این جثه کوچک روی زمین میجنبد و بر جمع روزی ، عشق میورزد ، و دانه را به لانه خود حمل میکند ، و در انبار نگهداری مینماید ، در تابستانش برای زمستانش گرد میآورد ، و هنگام ورود اقامت