امیرالمؤمنین علی " ع " جمله‌ای دارد که بسیار جالب و عمیق است‌ می‌فرماید : " « عجبت لمن ینشد ضالته و قد اضل نفسه فلا یطلبها » " [١] تعجب می‌کنم از کسی که در جستجوی گمشده‌اش بر می‌آید و حال آنکه " خود " را گم کرده و در جستجوی آن برنمی‌آید .
خود را گم کردن و فراموش کردن منحصر به این نیست که انسان درباره‌ هویت و ماهیت خود اشتباه کند ، و مثلا خود را با بدن جسمانی و احیانا با بدن برزخی آنچنانکه احیانا این اشتباه برای اهل سلوک رخ می‌دهد ، اشتباه‌ کند .
همانطوری که در فصل پیش گفتیم هر موجودی در مسیر تکامل فطری خودش که‌ راه کمال را می‌پیماید در حقیقت از خود به خود سفر می‌کند یعنی از خود ضعیف به سوی خود قوی می‌رود .
علیهذا انحراف هر موجود از مسیر تکامل واقعی ، انحراف از خود به‌ ناخود است ، این انحراف بیش از همه جا در مورد انسان که موجودی مختار و آزاد است صورت می‌گیرد ، انسان هر غایت انحرافی را که انتخاب کند در حقیقت او را به جای " خود " واقعی ، گذاشته است ، یعنی ناخود را خود پنداشته است آنچه در مورد ذم محو شدن و فانی شدن در مادیات آمده است‌ ناظر به این جهت است .

[١] غرر و درد آمدی جلد ٤ صفحه . ٣٤٠