" « الا وان الخطایا خیل شمس ، حمل علیها راکبها و خلعت لجمها فتقحمت بهم فی النار . الا و ان التقوا مطایا ذلل حمل علیها راکبها و اعطوا ازمتها فاوردتهم الجنه » " [١] .
همانا خطاها و گناهان و زمامرا در اختیار هوای نفس دادن ، مانند اسبهای سرکش و چموشی است که لجام از سر آنها بیرون آورده شده و اختیار از کف سوار بیرون رفته باشد و عاقبت اسبها سوارهای خود را در آتش‌ افکنند . و مثل تقوا مثل مرکبهای رهوار و مطیع و رام است که مهارشان در دست سوار است و آن مرکبها با آرامش سوارهای خود را به سوی بهشت‌ می‌برند .
در این خطبه تقوا به عنوان یک حالت روحی و معنوی که اثرش ضبط و مالکیت نفس است ذکر شده است . این خطبه می‌گوید : لازمه بی‌تقوائی و مطیع هوای نفس بودن ضعف و زبونی و بی‌شخصیت بودن در برابر محرکات‌ شهوانی و هواهای نفسانی است .
انسان در آن حالت مانند سوار زبونی است که از خود اراده و اختیاری‌ ندارد و این مرکب است که به هر جا که دلخواهش هست می‌رود ، لازمه تقوا قدرت و اراده و شخصیت معنوی داشتن و مالک حوزه وجود خود بودن است ، مانند سوار ماهری که بر اسب تربیت شده‌ای سوار است و با قدرت و تسلط کامل آن اسب را در جهتی که خود انتخاب کرده می‌راند و اسب در کمال‌ سهولت اطاعت می‌کند .

[١] نهج البلاغه ، خطبه . ١٦