و به اين ترتيب هرگاه انسان از آنچه در درون فطرت او است بهره نگيرد و يا از نيروهاى خداداد در مسير خطا استفاده كند، پيمان خدا را شكسته است. آرى فاسقان، همه يا قسمتى از اين پيمانهاى فطرى الهى را زير پا مى‌گذارند.

٢- سپس به دومين نشانه آنها اشاره كرده مى‌گويد: «آنها پيوندهائى را كه خدا دستور داده برقرار سازند قطع مى‌كنند» (وَ يَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ يُوصَلَ). اين پيوندها شامل پيوند خويشاوندى، پيوند دوستى، پيوندهاى اجتماعى، پيوند و ارتباط با رهبران الهى و پيوند و رابطه با خداست.

٣- نشانه ديگر فاسقان، فساد در روى زمين است مى‌فرمايد: «آنها فساد در زمين مى‌كنند» (وَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ). و در پايان آيه مى‌گويد: «آنها همان زيانكارانند» (أُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ). چه زيانى از اين برتر كه انسان همه سرمايه‌هاى مادى و معنوى خود را در طريق فنا و نيستى و بدبختى و سيه روزى خود به كار برد؟!

اهميت صله رحم در اسلام‌

- گر چه آيه فوق از احترام به همه پيوندهاى الهى سخن مى‌گفت، ولى پيوند خويشاوندى يك مصداق روشن آن است. اسلام نسبت به صله رحم و كمك و حمايت و محبت نسبت به خويشاوندان اهميت فوق العاده‌اى قائل شده است و قطع رحم و بريدن رابطه از خويشاوندان و بستگان را شديدا نهى كرده است، زشتى و گناه قطع رحم به حدى است كه امام سجّاد عليه السّلام به فرزند خود نصيحت مى‌كند كه از مصاحبت با پنج طايفه بپرهيزد، يكى از آن پنج گروه كسانى هستند كه قطع رحم كرده‌اند: «بپرهيز از معاشرت با كسى كه قطع رحم كرده كه قرآن او را ملعون و دور از رحمت خدا شمرده است».

(آيه ٢٨)-

نعمت اسرارآميز حيات!

قرآن دلائلى را كه در گذشته (آيه ٢١ و ٢٢ همين سوره) در زمينه شناخت خدا ذكر كرده بود تكميل مى‌كند و در اينجا براى اثبات وجود خدا از نقطه‌اى شروع كرده كه براى احدى جاى انكار باقى نمى‌گذارد و آن مسأله پيچيده حيات و زندگى است. نخست مى‌گويد: «چگونه خدا را انكار مى‌كنيد در حالى كه اجسام بى‌روحى بوديد و او شما را زنده كرد و لباس‌