برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٥ - انفاق يكى از مهمترين طرق حل مشكل فاصله طبقاتى

اصحاب «صفّه» نازل شده است (اصحاب صفّه در حدود چهار صد نفر از مسلمانان مكّه و اطراف مدينه بودند كه هيچ منزلگاهى براى سكونت نداشتند از اين جهت در مسجد پيامبر سكنى گزيده بودند) ولى چون اقامت آنها در مسجد با شؤون مسجد سازگار نبود، دستور داده شد به صفّه (سكوى بزرگ و وسيع) كه در بيرون مسجد قرار داشت منتقل شوند. آيه نازل شد و به مردم دستور داد كه به اين دسته از برادران خود از كمكهاى ممكن مضايقه نكنند، آنها هم چنين كردند.

تفسير:

بهترين مورد انفاق- در اين آيه بهترين مواردى كه انفاق در آنجا بايد صورت گيرد، بيان شده است، و آن كسانى هستند كه داراى صفات سه گانه‌اى كه در اين آيه آمده است باشند در بيان اولين صفت مى‌فرمايد: انفاق شما مخصوصا «بايد براى كسانى باشد كه در راه خدا، محصور شده‌اند» (لِلْفُقَراءِ الَّذِينَ أُحْصِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ).

يعنى كسانى كه به خاطر اشتغال به مسأله جهاد در راه خدا و نبرد با دشمن و يادگيرى فنون جنگى از تلاش براى معاش و تأمين هزينه زندگى بازمانده‌اند.

سپس براى تأكيد مى‌افزايد: «همانها كه نمى‌توانند سفرى كنند» و سرمايه‌اى به دست آورند (لا يَسْتَطِيعُونَ ضَرْباً فِي الْأَرْضِ).

و در دومين توصيف از آنان، مى‌فرمايد: «كسانى كه افراد نادان و بى‌اطلاع آنها را از شدت عفاف، غنى مى‌پندارند» (يَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِياءَ مِنَ التَّعَفُّفِ).

ولى اين سخن به آن مفهوم نيست كه اين نيازمندان با شخصيت قابل شناخت نيستند. لذا مى‌افزايد: «آنها را از چهره‌هايشان مى‌شناسى» (تَعْرِفُهُمْ بِسِيماهُمْ).

يعنى در چهره‌هايشان نشانه‌هايى از رنجهاى درونى وجود دارد كه براى افراد فهميده آشكار است. آرى! «رنگ رخساره خبر مى‌دهد از سرّ درون».

و در سومين توصيف، مى‌فرمايد: آنها چنان بزرگوارند كه «هرگز چيزى با اصرار از مردم نمى‌خواهند» (لا يَسْئَلُونَ النَّاسَ إِلْحافاً).

معمول نيازمندان عادى اصرار در سؤال است ولى آنها يك نيازمند عادى نيستند.