توحيد هدايت كرده است»؟ (قالَ أَ تُحاجُّونِّي فِي اللَّهِ وَ قَدْ هَدانِ) از اين آيه به خوبى استفاده مى‌شود كه جمعيت بت‌پرست قوم ابراهيم تلاش و كوشش داشتند كه به هر قيمتى كه ممكن است او را از عقيده خود بازدارند.

لذا او را تهديد به كيفر و خشم خدايان و بتها كردند، و او را از مخالفت آنان بيم دادند، زيرا در دنباله آيه از زبان ابراهيم چنين مى‌خوانيم: «من هرگز از بتهاى شما نمى‌ترسم زيرا آنها قدرتى ندارند كه به كسى زيان برسانند مگر اين كه خدا چيزى را بخواهد» (وَ لا أَخافُ ما تُشْرِكُونَ بِهِ إِلَّا أَنْ يَشاءَ رَبِّي شَيْئاً).

گويا ابراهيم با اين جمله مى‌خواهد يك پيشگيرى احتمالى كند و بگويد اگر در گيرودار اين مبارزه‌ها فرضا حادثه‌اى هم براى من پيش بيايد هيچ گونه ارتباطى به بتها ندارد، بلكه مربوط به خواست پروردگار است.

سپس مى‌گويد: «علم و دانش پروردگار من آن چنان گسترده و وسيع است كه همه چيز را دربرمى‌گيرد» (وَسِعَ رَبِّي كُلَّ شَيْ‌ءٍ عِلْماً).

و سر انجام براى تحريك فكر و انديشه، آنان را مخاطب ساخته مى‌گويد: «آيا با اين همه باز متذكر و بيدار نمى‌شويد»؟ (أَ فَلا تَتَذَكَّرُونَ).

(آيه ٨١)- در اين آيه منطق و استدلال ديگرى را از ابراهيم بيان مى‌كند كه به جمعيت بت‌پرست مى‌گويد: «چگونه ممكن است من از بتها بترسم و در برابر تهديدهاى شما وحشتى به خود راه دهم با اين كه هيچ گونه نشانه‌اى از عقل و شعور و قدرت در اين بتها نمى‌بينم، اما شما با اين كه به وجود خدا ايمان داريد و قدرت و علم او را مى‌دانيد، و هيچ گونه دستورى به شما در باره پرستش بتها نازل نكرده است، با اين همه از خشم او نمى‌ترسيد من چگونه از خشم بتها بترسم»؟ (وَ كَيْفَ أَخافُ ما أَشْرَكْتُمْ وَ لا تَخافُونَ أَنَّكُمْ أَشْرَكْتُمْ بِاللَّهِ ما لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ عَلَيْكُمْ سُلْطاناً).

اكنون انصاف بدهيد كدام يك از اين دو دسته (بت‌پرستان و خداپرستان) شايسته‌تر به ايمنى (از مجازات) هستند اگر مى‌دانيد»! (فَأَيُّ الْفَرِيقَيْنِ أَحَقُّ بِالْأَمْنِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ).

در واقع منطق ابراهيم در اينجا يك منطق عقلى بر اساس اين واقعيت است‌