برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٦ - كتمان حق در احاديث اسلامى

بازگشتى برايشان باقى نمى‌ماند.

(آيه ١٦٢)- سپس اضافه مى‌كند: «آنها جاودانه در اين لعنت الهى و لعنت فرشتگان و مردم خواهند بود، بى‌آن‌كه عذاب خدا از آنها تخفيف يابد و يا مهلت و تأخيرى به آنها داده شود» (خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ).

(آيه ١٦٣)- و از آنجا كه اصل توحيد به همه اين بدبختيها پايان مى‌دهد در اين آيه مى‌گويد: «معبود شما خداوند يگانه است» (وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ).

باز براى تأكيد بيشتر اضافه مى‌كند: «هيچ معبودى جز او نيست، و هيچ كس غير او شايسته پرستش نمى‌باشد» (لا إِلهَ إِلَّا هُوَ).

و در آخرين جمله به عنوان دليل مى‌فرمايد: «او خداوند بخشنده مهربان است» (الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ).

آرى! كسى كه از يكسو رحمت عامش همگان را فرا گرفته و از ديگر سو براى مؤمنان رحمت ويژه‌اى قرار داده، شايسته عبوديت است نه آنها كه سر تا پا نيازند و محتاج.

(آيه ١٦٤)- جلوه‌هاى ذات پاك او در پهنه هستى! از آنجا كه در آيه قبل سخن از توحيد پروردگار به ميان آمد اين آيه شريفه در واقع دليلى است بر همين مسأله اثبات وجود خدا و توحيد و يگانگى ذات پاك او.

مقدمتا بايد به اين نكته توجه داشت كه همه جا «نظم و انسجام» دليل بر وجود علم و دانش است، و همه جا «هماهنگى» دليل بر وحدت و يگانگى است.

روى اين اصل، ما به هنگام برخورد به مظاهر نظم در جهان هستى از يكسو، و هماهنگى و وحدت عمل اين دستگاههاى منظم از سوى ديگر، متوجه مبدء علم و قدرت يگانه و يكتايى مى‌شويم كه اين همه آوازه‌ها از اوست.

در اين آيه به شش بخش از آثار نظم در جهان هستى كه هر كدام آيت و نشانه‌اى از آن مبدء بزرگ است اشاره شده:

١- «در آفرينش آسمان و زمين ...» (إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ...) امروز دانشمندان به ما مى‌گويند: هزاران هزار كهكشان در عالم بالا وجود