برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٤ - ١- جهاد براى خاموش كردن فتنهها

سپس اضافه مى‌كند: «اگر آنها (از اعتقاد و اعمال نادرست خود) دست بردارند (مزاحم آنان نشويد زيرا) تعدى جز بر ستمكاران روا نيست» (فَإِنِ انْتَهَوْا فَلا عُدْوانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ).

در ظاهر سه هدف براى جهاد در اين آيه ذكر شده، از ميان بردن فتنه‌ها و محو شرك و بت‌پرستى، و جلوگيرى از ظلم و ستم.

مسأله جهاد در اسلام:

از آنجا كه هميشه افراد زورمند و خودكامه و فرعونها و نمرودها و قارونها اهداف انبياء را مزاحم خويش مى‌ديده‌اند در برابر آن ايستاده و جز به محو دين و آيين خدا راضى نبودند. از طرفى دينداران راستين در عين تكيه بر عقل و منطق و اخلاق بايد در مقابل اين گردنكشان ظالم و ستمگر بايستند و راه خود را با مبارزه و در هم كوبيدن آنان به سوى جلو باز كنند.

اصولا جهاد يك قانون عمومى در عالم حيات است. و تمام موجودات زنده براى بقاى خود، با عوامل نابودى خود در حال مبارزه‌اند. به هر حال يكى از افتخارات ما مسلمانان آميخته بودن دين با مسأله حكومت و داشتن دستور جهاد در برنامه‌هاى دينى است. منتهى جهاد اسلامى اهدافى را تعقيب مى‌كند و آنچه ما را از ديگران جدا مى‌سازد همين است. چنانكه در آيات فوق خوانديم جهاد در اسلام براى چند هدف مجاز شمرده شده است.

١- جهاد براى خاموش كردن فتنه‌ها-

و به تعبير ديگر جهاد ابتدايى آزاديبخش. مى‌دانيم: خداوند دستورها و برنامه‌هايى براى سعادت و آزادى و تكامل و خوشبختى و آسايش انسانها طرح كرده است، و پيامبران خود را موظف ساخته كه اين دستورها را به مردم ابلاغ كنند، حال اگر فرد يا جمعيتى ابلاغ اين فرمانها را مزاحم منافع پست خود ببيند و بر سر راه دعوت انبياء موانعى ايجاد نمايد آنها حق دارند نخست از طريق مسالمت آميز و اگر ممكن نشد با توسل به زور اين موانع را از سر راه دعوت خود بردارند و آزادى تبليغ را براى خود كسب كنند. تا مردم از قيد اسارت و بردگى فكرى و اجتماعى آزاد گردند.

٢- جهاد دفاعى-

تمام قوانين آسمانى و بشرى به شخص يا جمعيتى كه‌