برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٩ - ادامه سوره بقره

و جلال و جمال است.

سپس مى‌افزايد: «خداوندى كه زنده و قائم به ذات خويش است و موجودات ديگر عالم، قائم به او هستند» (الْحَيُّ الْقَيُّومُ).

بديهى است كه حيات در خداوند حيات حقيقى است چرا كه حياتش عين ذات و مجموعه علم و قدرت اوست نه همچون موجودات زنده در عالم خلقت كه حيات آنها عارضى است. لذا پس از مدتى مى‌ميرند! اما در خداوند چنين نيست چنانكه در آيه ٥٨ سوره فرقان مى‌خوانيم: «توكل بر ذات زنده‌اى كن كه هرگز نمى‌ميرد».

سپس در ادامه آيه مى‌افزايد: «هيچ گاه خواب سبك و سنگين او را فرا نمى‌گيرد» و لحظه‌اى از تدبير جهان غافل نمى‌شود (لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لا نَوْمٌ).

«سِنَةٌ» خوابى است كه به چشم عارض مى‌شود، اما وقتى عميقتر شد و به قلب عارض شد «نَوْمٌ» گفته مى‌شود. اين جمله اشاره به اين حقيقت است كه فيض و لطف تدبير خداوند دائمى است، و لحظه‌اى قطع نمى‌گردد.

سپس به مالكيت مطّلقه خداوند اشاره كرده مى‌فرمايد: «براى اوست آنچه در آسمانها و زمين است» (لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ).

و اين پنجمين وصف از اوصاف الهى است كه در اين آيه آمده، زيرا قبل از آن اشاره به توحيد و حىّ و قيوم بودن، و عدم غلبه خواب بر ذات پاك او شده است.

ناگفته پيداست توجه به اين صفت كه همه چيز مال خداست اثر تربيتى مهمى در انسانها دارد زيرا هنگامى كه بدانند آنچه دارند از خودشان نيست و چند روزى به عنوان عاريت يا امانت به دست آنها سپرده شده اين عقيده بطور مسلم انسان را از تجاوز به حقوق ديگران و استثمار و استعمار و احتكار و حرص و بخل و طمع باز مى‌دارد.

در ششمين توصيف مى‌فرمايد: «كيست كه در نزد او جز به فرمانش شفاعت كند» (مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ).

در واقع با يك استفهام انكارى مى‌گويد هيچ كس بدون فرمان خدا نمى‌تواند در پيشگاه او شفاعت كند.