برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٣ - ٢- شرايط گوناگون شفاعت

سلاطين و حاكمان ظالم برابر مى‌دانند! و گاه مانند و هابيان آيه فوق را كه مى‌گويد: «وَ لا يُقْبَلُ مِنْها شَفاعَةٌ» در قيامت از كسى شفاعت پذيرفته نمى‌شود بدون توجّه به آيات ديگر دستاويز قرار داده و بكلى شفاعت را انكار كرده‌اند.

٢- شرايط گوناگون شفاعت.

آيات شفاعت به خوبى نشان مى‌دهد كه مسأله شفاعت از نظر منطق اسلام يك موضوع بى‌قيد و شرط نيست بلكه قيود و شرايطى، از نظر جرمى كه در باره آن شفاعت مى‌شود از يكسو، شخص شفاعت شونده از سوى ديگر، و شخص شفاعت كننده از سوى سوم دارد كه چهره اصلى شفاعت و فلسفه آن را روشن مى‌سازد. مثلا گناهانى همانند ظلم و ستم بطور كلى از دايره شفاعت بيرون شمرده شده و قرآن مى‌گويد: ظالمان «شفيع مطاعى» ندارند! از طرف ديگر طبق آيه ٢٨ سوره انبياء تنها كسانى مشمول بخشودگى از طريق شفاعت مى‌شوند كه به مقام «ارتضاء» رسيده‌اند و طبق آيه ٨٧ سوره مريم داراى «عهد الهى» هستند.

اين دو عنوان همان گونه كه از مفهوم لغوى آنها، و از رواياتى كه در تفسير اين آيات وارد شده، استفاده مى‌شود به معنى ايمان به خدا و حساب و ميزان و پاداش و كيفر و اعتراف به حسنات و سيئات- نيكى اعمال نيك و بدى اعمال بد- و گواهى به درستى تمام مقرراتى است كه از سوى خدا نازل شده، ايمانى كه در فكر و سپس در زندگى آدمى انعكاس يابد، و نشانه‌اش اين است كه خود را از صف ظالمان طغيانگر كه هيچ اصل مقدّسى را به رسميت نمى‌شناسند بيرون آورد و به تجديد نظر در برنامه‌هاى خود وا دارد.

و در مورد شفاعت كنندگان نيز اين شرط را ذكر كرده كه بايد گواه بر حق باشند «إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ» (زخرف: ٨٧).

و به اين ترتيب شفاعت شونده بايد يك نوع ارتباط و پيوند با شفاعت كننده برقرار سازد، پيوندى از طريق توجه به حقّ و گواهى قولى و فعلى به آن، كه اين خود نيز عامل ديگرى براى سازندگى و بسيج نيروها در مسير حقّ است.