برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٩ - رؤيت خداوند

خدمت پيامبر رسيده و از اين طرز عمل سؤال كردند در پاسخ آنها اين آيه نازل شد.

تفسير:

در اين آيه مركز اصلى فكر و انديشه را چنين بيان مى‌كند: «در دنيا و آخرت» (فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ).

در حقيقت با اين كه انسان مأمور است در برابر خدا و پيامبران وى تسليم باشد، در عين حال موظف است كه اين اطاعت فرمان را با فكر و انديشه انجام دهد، نه اين كه كوركورانه پيروى كند. و به عبارت روشنتر، بايد از اسرار احكام الهى آگاه گردد، و با درك صحيح آنها را انجام دهد.

سپس به پاسخ سومين سؤال مى‌پردازد و مى‌فرمايد: «از تو در باره يتيمان سؤال مى‌كنند» (وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتامى‌). «بگو: اصلاح كار آنان بهتر است» (قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ). «و اگر زندگى خود را با آنان بياميزيد (مانعى ندارد) آنها برادر شما هستند» (وَ إِنْ تُخالِطُوهُمْ فَإِخْوانُكُمْ).

به اين ترتيب قرآن، به مسلمانان گوشزد مى‌كند كه شانه خالى كردن از زير بار مسؤوليت سر پرستى يتيمان، و آنها را به حال خود واگذاردن، كار درستى نيست.

سپس اضافه مى‌كند كه «خداوند مفسد را از مصلح مى‌شناسد» (وَ اللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ).

آرى! و از نيات همه شما آگاه است و آنها را كه قصد سوء استفاده از اموال يتيمان دارند، و با آميختن اموال آنها با اموال خود، به حيف و ميل اموال يتيمان مى‌پردازند، از دلسوزان پاكدل واقعى مى‌شناسد.

و در پايان آيه مى‌فرمايد: «خداوند اگر بخواهد مى‌تواند كار را بر شما سخت بگيرد و شما را به زحمت اندازد (و در عين دستور دادن به سرپرستى يتيمان، دستور دهد كه اموال آنها را به كلى از اموال خود جدا سازيد، ولى خدا هرگز چنين نمى‌كند) زيرا او توانا و حكيم است». (وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ).

آيه ٢٢١-

شأن نزول:

شخصى به نام «مرثد» از طرف پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مأمور شد، كه از مدينه به مكه برود، وى به قصد انجام فرمان رسولخدا صلّى اللّه عليه و آله وارد مكه شد، و در آنجا با زن زيبايى به نام «عناق» كه در زمان جاهليت او را مى‌شناخت برخورد