برگزيده تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٩ - رؤيت خداوند

در اين كه منظور از پايان گرفتن كار چيست؟ آنچه به نظر مى‌رسد اين است كه اشاره به نزول عذاب الهى به كافران لجوج باشد زيرا ظاهر آيه مربوط به اين جهان است.

و در پايان آيه مى‌فرمايد: «و همه كارها به سوى خدا باز مى‌گردد» (وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ).

امور مربوط به ارسال پيامبران و نزول كتابهاى آسمانى و تبيين حقايق بازگشت به او مى‌كند همان گونه كه امر حساب و مجازات و كيفر و پاداش به او باز مى‌گردد.

رؤيت خداوند-

بى‌شك مشاهده حسى تنها در مورد اجسامى صورت مى‌گيرد كه داراى رنگ و مكان و محل است بنابراين، در مورد ذات خداوند كه مافوق زمان و مكان است معنى ندارد ذات پاك او نه در دنيا با اين چشم ديده مى‌شود و نه در آخرت دلايل عقلى اين مسأله به قدرى روشن است كه ما را بى‌نياز از شرح و بسط مى‌كند.

البته مشاهده خداوند با چشم دل هم در اين جهان ممكن است و هم در جهان ديگر و مسلما در قيامت كه ذات پاك او ظهور و بروز قوى‌ترى دارد اين مشاهده قوى‌تر خواهد بود [١].

(آيه ٢١١)- اين آيه در حقيقت، يكى از مصاديق آيات گذشته است، چرا كه در آيات گذشته سخن از مؤمنان و كافران و منافقان بود، كافرانى كه بر اثر لجاجت، آيات و دلايل روشن را ناديده گرفته به بهانه جويى مى‌پرداختند، و بنى اسرائيل يكى از مصاديق واضح اين معنى هستند مى‌فرمايد: «از بنى اسرائيل بپرس، چه نشانه‌هاى روشنى به آنها داديم؟» ولى آنها اين نشانه‌هاى روشن را ناديده گرفتند، و نعمتهاى الهى را در راه غلط صرف كردند (سَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ كَمْ آتَيْناهُمْ مِنْ آيَةٍ بَيِّنَةٍ).

سپس مى‌افزايد: «كسى كه نعمت خدا را بعد از آن كه به سراغ او آمد تبديل كند (و از آن سوء استفاده نمايد، گرفتار عذاب شديد الهى خواهد شد) زيرا خداوند

[١] براى شرح بيشتر رجوع كنيد به «تفسير نمونه» ذيل آيه ١٠٣ سوره انعام و «پيام قرآن» جلد ٤، صفحه ٢٢١ تا ٢٥٠.