حال وهيئت مورد اشاره ، به همان اندازه پوسته و صورت ظاهرى اش بهره مند خواهد شد ؛ بلكه حتى ممكن است حال درونى نيايشگر ، چنان با وضع و حال ظاهرش در تعارض باشد كه عمل وى بازى و استهزا به نظر برسد ؛ چيزى كه قطعا مذموم است ، و لذا امام صادق عليه السلام مى فرمايد : ... ولا يَبتَهِلُ حَتّى تَجرِيَ الدَّمعَةُ . [١] ... واستغاثه نكند، تا اين كه اشك جارى شود . از اين رو ، احتمال تعبّدى بودن اين هيئت ها ـ چنان كه ابن فهد رحمه اللّه در آغاز تبيين اين دسته احاديث اشاره نموده ـ بعيد به نظر مى رسد . وى در اين باره مى گويد : «اين گونه هيئت ها، يا به جهت علّتى است كه ما نمى دانيم و يا شايد مراد از باز كردن دست ها در دعا، در حالت رغبت و انتظار، اين باشد كه چنين هيئتى، نزديك ترين حالت براى درخواست كننده در گسترش آرزوها، و خوش گمانى به برخوردار شدن از نعمت هاى خدا، و اميدش به نيل به فضل خدا باشد. پس درخواست كننده، با آرزو طلب مى كند و دستانش را باز مى كند تا احسان در آن قرار بگيرد. اما مراد از قرار دادن پشت دست ها به سوى آسمان در حال ترس و نگرانى در دعا، اين است كه بنده با زبان خوارى و كوچكى، به داناى نهان ها و رازها مى گويد : من كف دستانم را به سوى تو نگشودم و آنها را به سمت زمين قرار دادم به خاطر خوارى و خجالت در برابر تو . مراد از ناله و زارى با تكان دادن انگشتان به چپ و راست، تأسى كردن به مصيبت زده در حوادث بس ناگوار است . مصيبت زده، دستان خود را به سمت بالا و پايين و چپ و راست ، تكان مى دهد و با آن ، ناله سر مى دهد .

[١] ر .ك : تحليلى درباره بلند كردن دست به سوى آسمان در هنگام دعا .[٢] ر . ك : ص ٣٩٨ ح ٦٥١ .[٣] عدّة الداعى : ص ١٨٤ .