نهج الدّعا (ع-ف) - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٥٤

حقيقت دعا و درخواست را يادآورى كند؛ زيرا مادام كه انسان در تنگناى درماندگى نيفتد و در رسيدن به خواستش آزادى عمل داشته باشد، درخواستش خالصانه نخواهد بود و اين ، مطلب روشنى است . اما اين كه اجابت دعا را به دعا كردن (درخواست كردن از خدا) مشروط كرده و فرموده است : «إِذَا دَعَاهُ ؛ آن گاه كه او را بخوانَد» ، براى اشاره به اين نكته است كه در دعا بايد تنها از خداوند پاك ، طلب كرد و اين، زمانى عملى مى شود كه دعا كننده، از تمامى اسباب و علل ظاهرى دست بكشد و دلش را تنها به خداوند بپيوندد ؛ اما كسى كه دلش را تنها به اسباب و علل ظاهرى و يا به آنها و به خداوند با هم پيوند دهد، پروردگارش را نخوانده ؛ بلكه ديگرى را خوانده است . پس هرگاه دعا كننده در دعا صادق باشد و تنها از خداوند بخواهد، خداوند والا ، خواست او را اجابت مى كند و گرفتارى اى را كه او را به درخواست و دعا واداشته، برطرف مى سازد ؛ همان گونه كه خداوند متعال فرموده است : «ادْعُونِى أَسْتَجِبْ لَكُمْ ؛ [١] مرا بخوانيد تا برايتان اجابت كنم» . در اين جا شرط اجابت را تنها دعا كردن حَقيقى قرار داده است و اين كه درخواست ، تنها بايد از خداوند عز و جلصورت بگيرد» . [٢] علامه طباطبايى ، همچنين در تفسير جمله : «وَ يَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ ؛ [٣] و شما را خليفگان زمين قرار داد» فرموده است : «آنچه از سياق كلام به دست مى آيد، اين است كه مراد از خلافت، خلافتى است كه خداوند در زمين براى انسان ها قرار داده تا با آن ، هرگونه كه مى خواهند ، در زمين ، دخل و تصرف و ساخت و ساز