تاريخ حديث شيعه در سده هاى دوازدهم و سيزدهم هجرى - صفره، حسين - الصفحة ٨٤ - ٢ - ٢ كتاب هاى حديثى كوچك تر

١٢. المستطرفات فى جمع الأخبار و الروايات‌، از محسن بن محمّد رفيع گيلانى (م ١٢٩٠ ق) در بيش از بيست مجلّد.[١]

٢- ٢. كتاب‌هاى حديثى كوچك‌تر

علاوه بر جوامع ياد شده كه حجم زيادى از روايات را با ترتيب و عناوين ويژه در خود جاى داده‌اند، محدّثان و دانشمندان شيعه، بنا به سليقه خويش و با توجّه به احساس نياز به پاسخگويى به سؤالات، كتاب‌هاى كوچك‌ترى را بر مدار روايات و احاديث خاندان عصمت و طهارت، تدوين كرده‌اند كه هر يك در جاى خويش، گنجينه‌اى ارزشمند و آبشخورى روحبخش براى جويندگان حقيقت و طالبان معارف الهى است. كتاب‌هاى زير، از آن جمله است:

١. الأنوار النعمانية فى بيان معرفة النشأة الانسانية، از سيّد نعمة اللَّه بن عبد اللَّه جزايرى (م ١١٢ ق). اين كتاب، در احوال انسان از آغاز خلقت تا حشر و نشر وى، برگرفته از آيات قرآن و احاديث اهل بيت عليهم السلام و نقل از بزرگانى است كه مى‌توان به آنها اطمينان كرد. كتاب، شامل سه باب با عنوان «نور نور» است.

مؤلّف، درباره انگيزه تأليف خود مى‌گويد:

چون اكثر كتب تاريخى، از تواريخ يهود نقل شده و غالباً پُر از اكاذيب است، از اين رو، بر آن شدم كه آنچه از طريق اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام رسيده، بنگارم و از غير آن، خوددارى كنم.[٢]

اين كتاب در سال ١٢٧١ ق، چاپ سنگى و در سال ١٤٠٤ ق، در بيروت در چهار مجلّد، به چاپ رسيده است.

[١]. تراجم الرجال، ج ١، ص ٤٢٥- ٤٢٩.

[٢]. فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آستان قدس رضوى، ج ١٤، ص ٩٥( ش ١٠٦٥٩)؛ فهرست نسخ خطّى كتاب‌خانه آية اللَّه مرعشى، ج ١٤، ص ١٠٣( ش ٥٣١٥).