تاريخ حديث شيعه در سده هاى دوازدهم و سيزدهم هجرى - صفره، حسين - الصفحة ٦٥ - وهابيگرى

كعب بن اشرف) را بازسازى و با عنوان آثار باستانى ثبت كردند.[١]

اين جريان بر اساس برخى شواهد تاريخى، از حمايت و دخالت استعمار نيز برخوردار بوده است.[٢]

و دولت انگلستان، در راستاى سياست تفرقه افكنى بين مسلمانان و تجزيه ممالك اسلامى براى سلطه بيشتر و راحت‌تر خود بر آنها، از اوايل كار محمّد بن عبد الوهاب، مشوّق او بوده است و در ادامه راه نيز با حكّام سعودى، قرار و مدارهايى داشته‌اند. بر اساس آنچه همفر، جاسوس انگليس در ممالك اسلامى، در كتاب خاطرات خود، درباره رابطه خود و محمّد بن عبد الوهاب مى‌گويد،[٣]

بى‌ترديد مى‌توان گفت كه وهّابيگرى، ساخته و پرداخته استعمار انگليس بوده است. همين توطئه‌ها يكى از عوامل سقوط دولت عثمانى و مستعمره شدن بسيارى از كشورهاى اسلامى بوده است.

قابل توجّه اين كه وهّابيگرى، از همان ابتدا، حتّى در ميان اهل سنّت، مخالفانى داشته است. از جمله سليمان بن عبد الوهاب نجدى (م پس از ١٢٠٦ ق) كه بدعت‌هاى برادرش را مورد تقبيح و انتقاد قرار داد و كتاب‌هايى در ردّ او تأليف كرد كه از جمله آنهاست:

١. الصواعق الإلهية فى الردّ على الوهّابية.

٢. فصل الخطاب فى الردّ على محمّد بن عبد الوهّاب.[٤]

علاوه بر وى، ديگر دانشمندان مسلمان، اعم از شيعه و سنّى ردّيه‌هاى متعدّدى بر وى نوشته‌اند كه بيش از ٢٣ مورد از آنها در الذريعة ذكر شده است.[٥]

[١]. فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى، ص ٢٥٣.

[٢]. سيماى مكّه، ص ٢١٣.

[٣]. رك: خاطرات همفر جاسوس انگليس در ممالك اسلامى، ص ٤٠ به بعد.

[٤]. تاريخ مكّه، ص ١٦٥؛ ايضاح المكنون، ج ٢، ص ٧٢.

[٥]. الذريعة، ج ٤، ص ٤٥٥ و ج ١٠، ص ٢٣٦ و ج ١١، ص ٦٢.