دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٣١
١ / ١ ـ ٤
معناى «بسم اللّه »
٢٨٢٨.التوحيد ـ به نقل از حسن بن على بن فضّال ـ: از امام رضا عليه السلام درباره «بسم اللّه » پرسيدم . فرمود : «وقتى كسى مى گويد : بسم اللّه ، يعنى سِمَتى از سِمَت هاى خداوند عز و جلرا ـ كه عبادت (بندگى) است ـ بر خود مى نهم» . عرض كردم : «سِمَت» چيست؟ فرمود : «داغ و نشان» .
٢٨٢٩.الكافى ـ به نقل از عبد اللّه بن سنان ـ: از امام صادق عليه السلام تفسير «بسم اللّه الرحمن الرحيم» را پرسيدم . فرمود : «باء ، اشاره به بهاى (زيبايى خيره كننده) خداست ، و سين ، اشاره به سناى (بلند مرتبگى و رفعت) خدا ، و ميم ، اشاره به مجد (شكوه و فرّ) خدا [به روايتى : ميم ، اشاره به مُلك (مالكيت و سلطنت) خداست ]و اللّه ، يعنى معبود (معشوق) همگان . رحمن ، يعنى نسبت به همه خلقش مهربان است ، و رحيم ، يعنى مهربانى ويژه اش به مؤمنان .
٢٨٣٠.امام عسكرى عليه السلام ـ درباره اين سخن خداوند عز و جل : «بسم اللّه الرح: اللّه ، همان كسى است كه هر مخلوقى ، در هنگام نيازها و سختى ها ، وقتى اميدش از همه كس قطع و دستش از همه چيزْ جز او كوتاه مى شود ، مى گويد : «بسم اللّه » ، يعنى در همه كارهايم ، از خداوندى كمك مى جويم كه پرستيدنِ جز سزاوار او نيست ؛ همو كه هر گاه از او فريادخواهى شود به فرياد رسد ، و هر گاه بخوانندش پاسخ دهد .
ر . ك : ص ٢٢٥ ح ٢٨٢١ .