دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٥٧
٢ / ٢ ـ ٢
فرق ميان صفات ذاتى و صفات فعلى خداوند
٢٧٥١.الكافى ـ به نقل ابوبصير ـامام صادق عليه السلام فرمود : «خداوند عز و جل از ازل ، پروردگار ما بوده و علم ، عينِ ذات او بود ، بى آن كه هنوز معلولى وجود داشته باشد و شنيدن ، عين ذات او بود ، بى آن كه هنوز شنيده شده اى وجود داشته باشد و ديدن ، عين ذات او بود ، بى آن كه هنوز ديده شده اى وجود داشته باشد و توانايى عين ذاتش بود ، بى آن كه از مقدور ، اثرى باشد ، و چون اشيا را پديد آورد ومعلومِ موجود شد ، علم او بر معلوم تعلّق گرفت و شنيدنش بر شنيده شده و ديدنش بر ديده شده و توانايى اش بر مقدور . . .» . گفتم : پس ، خداوند از ازل ، متكلّم بوده است؟ فرمود : «كلام ، صفتى حادث است و ازلى نيست . خداوند عز و جلبود ؛ امّا متكلّم نبود» .
٢٧٥٢.امام صادق عليه السلام ـ در پاسخ به اين پرسش كه : آيا خداوند از ازل مريد: مريد ، وقتى است كه مرادى برايش باشد . خداوند ، از ازل دانا و توانا بود و سپس ، اراده كرد .
٢٧٥٣.الكافى ـ به نقل از بكيربن اَعيَن ـ: به امام صادق عليه السلام گفتم : علم و مشيّت خدا باهم فرق دارند يا هر دو يك چيزند؟ فرمود : «علم ، همان مشيّت نيست . مگر نمى بينى كه مى گويى : «اگر خدا بخواهد ، اين كار را خواهم كرد» و نمى گويى : «اگر خدا بداند ، اين كار را خواهم كرد»؟ پس ، اين گفته تو كه : «اگر خدا بخواهد» ، دليل بر آن است كه او نخواسته است و هر گاه بخواهد ، آنچه را بخواهد ، همچنان كه بخواهد ، تحقّق مى يابد . پس ، علم خدا مقدّم بر مشيّت اوست» .