داده اند ، مانند آنچه از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده است كه : إِيّاكُم وَ التَّعَمُّقَ فِى الدّينِ ! فَإِنَّ اللّه َ تَعالى قَد جَعَلَهُ سَهلاً ، فَخُذوا مِنهُ ما تُطيقونَ . . . . [١] مبادا در دين ، تندروى كنيد ؛ چرا كه خدا آن را آسان قرار داده است . پس ، از دين ، به قدرى كه توانش را داريد ، برگيريد . حديثى هم از امام كاظم عليه السلام نقل شده است كه مى فرمايد : لا تَعَمُّقَ فِى الوُضوءِ . [٢] در وضو ، زياده روى صحيح نيست . علاّمه مجلسى ؛ در شرح اين حديث مى گويد : يعنى ريختن آب فراوان و يا سخت گرفتن در رساندن آب بيشتر از حدّ كامل وضو گرفتن . [٣]

د ـ عاقبت تعمّق در دين

دسته چهارم ، احاديثى است كه عاقبت و ثمره تندروى و افراطيگرى دينى را موجب خروج از دين مى دانند ، مانند آنچه از پيامبر خدا نقل شده كه فرمود : إنَّ أقواما يَتَعَمَّقونَ فِى الدّينِ يَمرُقونَ كَما يَمرُقُ السَّهمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ . [٤] گروه هايى در دين تندروى مى كنند و از آن بيرون مى روند ، آن گونه كه تير از

[١] كنز العمّال : ج ٣ ص ٣٥ ح ٥٣٤٨ .[٢] ر . ك : وسائل الشيعة : ج ١ ص ٣٠٦ (باب «استحباب صفق الوجه بالماء قليلاً عند الوضوء ، وكراهة المبالغة فى الضرب ، والتعمّق فى الوضوء») .[٣] بحار الأنوار : ج ٨٠ ص ٢٥٨ .[٤] مسند ابن حنبل : ج ٤ ص ٣١٨ ح ١٢٦١٥ ، كنز العمّال : ج ١١ ص ٢٨٨ ح ٣١٥٤٣ . نيز ، ر . ك : دانش نامه اميرالمؤمنين عليه السلام : ج ٦ ص ٣٠٥ ـ ٣١٦ (تندروى دينى از ديدگاه احاديث) .