خلاصه‌ ١- قرآن كريم اگر چه حس را يكى از مهم‌ترين ابزار شناخت دانسته، ولى هرگز آن را يگانه ابزار شناخت به‌حساب نياورده است؛ زيرا تمام ادراكات ما در قلمرو حس نيست.
٢- «تمثيل» يعنى، پى‌بردن از حكم يك جزئى به حكم جزئى ديگر به دليل وجود شباهتى بين آنها.
٣- تمثيل دليلى ظنى است، مگر وقتى كه وجه شباهت علت تامّه باشد.
٤- «استقرا» يعنى، بررسى جزئيات براى ادراك حكم كلى.
٥- استقراى ناقص، دليل ظنّى است، ولى استقراى تام دليل قطعى به‌حساب مى‌آيد. قطعى بودن آن به‌دليل استقرا نيست، بلكه به‌دليل مشاهده و حس است.
علاوه بر آن، استقراى تام غالباً امكان‌پذير نمى‌باشد.
پرسش‌ ١- چرا كسى كه فاقد ادراك حسى باشد، ادراكات عقلى او نيز فلج خواهد شد؟
٢- چرا حس نمى‌تواند يگانه ابزار شناخت باشد؟
٣- تمثيل را تعريف و ارزش معرفتى آن را بيان كنيد.
٤- استقرا را تعريف كنيد و ارزش معرفتى آن را توضيح دهيد.
٥- چرا در متشابهات، عقل حكمى قاطع ندارد؟