جهان بينى و شناخت - سبحانی، سعید - الصفحة ١٠٣
موانع شناخت (٢)
در درس گذشته، يادآور شديم كه قرآن كريم موانع شناخت را به سه گروه اصلى تقسيم مىكند. در اين درس به گروه دوم و سوم از اين موانع مىپردازيم:
ب- اعمالى كه آينه دل را تاريك مىكند:
١- گناه: قرآن كريم در آيات متعدد، گناه را يكى از موانع بزرگ شناخت معرفى كرده و متذكر شده است كه كردار ناشايست، آينه پاك ذهن را آلوده و تاريك مىكند و با تيره شدن آن، قدرت شناخت انسان از بين مىرود؛ مىفرمايد:
«كَلَّا بَلْ رانَ عَلى قُلُوبِهِمْ ما كَانُوا يَكْسِبُونَ» «١» چنين نيست كه آنها خيال مىكنند، بلكه اعمالشان چون زنگارى بر دلهايشان نشسته است.
با توجه به ظاهر آيه، مىتوان به سه نكته مهم اشاره كرد:
١- نيروى ادراك انسان بر حسب طبيعت اوليه خود، بسان آينهاى است كه واقعيت را چنان كه هست، نشان مىدهد.
٢- كارهاى ناشايست انسان، موجد زنگارهايى مىشود كه مستقيماً بر آينه عقل او مىنشيند و چهره طبيعى آن را تغيير مىدهد.
٣- اين زنگار وقتى بر آينه ذهن نشست، مانع واقعنمايى آن مىگردد و انسان نمىتواند حقايق هستى را چنان كه هست ببيند. «٢»