جهان بينى و شناخت - سبحانی، سعید - الصفحة ١٠٥
سعادت بهپيش مىروند، در زشتيها و بدبختيها غوطهورند. اين همه ناشى از حجاب سطحىنگرى و عدم تدبّر است. مرحوم علّامه طباطبائى در تفسير اين آيه مىنويسد:
منظور از عجول بودن انسان اين است كه وقتى چيزى را طلب مىكند، صبر و حوصله به خرج نمىدهد و در جهات صلاح و فساد آن نمىانديشد، بلكه به محض اينكه چيزى توجه او را جلب كرد، بدون مطالعه و تفكر، بهدنبال آن مىرود و چهبسا كه دچار ضرر و زيان گردد.
بنابراين، انسان شتابزده نمىتواند فرقى ميان خير و شر بگذارد و چنان بهسوى باطل هجوم مىبرد كه گويى بهسراغ حق مىرود. «١» امام صادق عليه السلام درباره حجاب سطحىنگرى مىفرمايد:
راه نجات و هلاك خود را (با دقت و بررسى كامل) بشناس. مبادا چيزى از خدا طلب كنى كه هلاك تو در آن باشد، در حاليكه گمان مىبرى مايه نجات توست. «٢» بنابراين، بر هر فرد محققى لازم است از سطحىنگرى پرهيز نمايد و مساله را بهصورت بنيادى مطالعه كند. مسلّماً هر مسأله براى خود ريشهيابى خاصى دارد كه سطحىنگرى و شتابزدگى مانع از ريشهيابى آن مىشود.
ج- عوامل بيرونى عوامل بيرونى، حجابهايى ماوراى صفات و اعمال انسان است كه بر عقل و درك آدمى اثر مىگذارند و مانع معرفت او مىشوند. قرآن كريم در آيات متعدد به اين موانع اشاره مىفرمايد. ما به يكى از آنها اشاره مىكنيم:
تبليغات گمراهكننده: هيچ مكتبى، اعم از حق يا باطل، بىنياز از تبليغ نيست. درست است كه حق با فطرت انسان موافق و باطل با آن مخالف است، ولى در عين حال، فطرت نياز به بيدار كنندهاى دارد تا او را به حقيقت متوجه سازد.
به اين دليل، در طول تاريخ، مسلكهاى گوناگون در كنار طرح و ايدههاى خود، گروههاى تبليغى تربيت كرده و آنان را به نقاط گوناگون فرستادهاند تا پيامرسان