جهان بينى و شناخت - سبحانی، سعید - الصفحة ٥٧
ابزار شناخت (١)
براساس آنچه در درسهاى پيش گفته شد، پذيرفتيم كه واقعيتى خارجى كه مستقل از ادراك انسان باشد، وجود دارد و شناخت آن نيز ممكن است. اكنون اين پرسش مطرح مىشود كه چگونه و با چه ابزارى مىتوان اين واقعيتها را شناخت؟
فلاسفه اسلامى براى شناخت واقعيتها، ابزارى را برشمردهاند كه به توضيح آنها مىپردازيم:
١- حس حس يكى از ابزارهاى شناخت انسان است كه بشر از ديرباز با آن آشنا بوده و از طريق آن، با جهان خارج ارتباط برقرار مىكرده است. درباره اهميت اين ابزار كافى است بدانيم كه همه آگاهىهاى انسان بنوعى، از مجراى حس به درون او راه مىيابد و هرگاه او فاقد ادراك حسى باشد، راه ادراكات عقلى نيز بهرويش بسته خواهد شد. بدين دليل، ارسطو مىگويد:
«مَنْ فَقَدَ حِسّاً فَقَدَ عِلْماً» «١» كسى كه فاقد حسى باشد، علم مربوط به آن حس را از دست داده است.
قرآن و ابزار حسى قرآن كريم درباره ارزش ادراكات حسى مىفرمايد: