موانع شناخت (١)
در درسهاى پيشين، يادآور شديم كه «حس، عقل و قلب» سه ابزار مهم براى شناخت حقايق هستى است. با حس، محسوسات؛ با عقل، معقولات؛ و با قلب، مى‌توان جهان ماوراى طبيعت را درك كرد.
مبحث «موانع شناخت» يكى از مهمترين مباحث شناخت‌شناسى است و ريشه اصلى اختلاف فيلسوف مادى و الهى به اين باز مى‌گردد؛ زيرا مادى به دليل موانعى كه در زمينه شناختهاى عقلى و قلبى دارد، نمى‌تواند براى درك صحيح از حقايق هستى، از دو ابزار عقل و قلب استفاده كن جهان بينى و شناخت ١٠٢ الف - صفاتى كه حجاب دل مى‌گردد:
ص : ٩٦ د، و اگر اين موانع برداشته شود، حكيم مادى هيچ اختلافى با حكيم الهى نخواهد داشت.
در اينجا به برخى از موانع شناخت اشاره مى‌كنيم:
١- موانع حسى‌ حواس پنجگانه زمانى قادر به درك صحيح خواهند بود كه مانعى وجود نداشته باشد؛ مثلًا اگر كسى عينك سياهى بر چشم خود داشته باشد، مسلّماً چيزى را نخواهد ديد و اگر از عينك آبى استفاده كند، همه‌چيز را آبى خواهد ديد، و بالاخره اگر شيشه عينك او ناصاف و ناموزون باشد، همه‌چيز را كج و معوج مى‌بيند.
ساير حواس نيز براى خود موانعى دارد كه در كتب زيست‌شناسى، به تفصيل از آنها سخن گفته شده ولى از آنجا كه بحث ما بيشتر درباره موانع عقلى و قلبى است به‌همين مقدار اكتفا مى‌كنيم.