جهان بينى و شناخت - سبحانی، سعید - الصفحة ٤٣

مى‌رسيم، ولى ماده در حال پيشرفت، پيچيده‌تر مى‌شود و كمالات بيشترى پيدا مى‌كند كه در ماده نخست وجود نداشته است.
هرگاه در تفسير پيدايش انواع، به علت مادى اكتفا كنيم، در تفسير تكامل آن- كه انواع جديدى در ماده پديدار مى‌شود- عاجز و ناتوان خواهيم بود؛ زيرا همان‌گونه كه گفته شد ماده در حالت اوليه، داراى بساطت است و در مراحل رشد، تكامل پيدا مى‌كند. اين تكامل نمى‌تواند نتيجه اجتماع ذرّات بسيط باشد، بلكه به‌طور طبيعى، حالت جديدى براى ماده است كه به علتى ماوراى ماده نياز دارد.