جهان بينى و شناخت - سبحانی، سعید - الصفحة ١٠٤

حضرت على عليه السلام به آينه بودن عقل اشاره مى‌كند و مى‌فرمايد:
«فِكْرُ الْمَرْءِ مِرْآةٌ تُرِيْهِ حُسْنَ عَمَلِهِ مِنْ قُبْحِهِ» «١» فكر آدمى آينه‌اى است كه زيبايى كردارش را از زشتى‌اش به او نشان مى‌دهد.
بنابراين، از ديدگاه قرآن و روايات، آينه ذهن تا وقتى طبيعت اوليّه خود را از دست نداده، حقيقت نماست، و اين گناه است كه آن را آلوده مى‌نمايد و صفا و جلاى آن را از بين مى‌برد. به تعبير قرآن، گناه موجب «رين» «٢» و زنگار مى‌شود.
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله درباره حجاب گناه مى‌فرمايند:
و هنگامى كه انسان گناهى مى‌كند، نقطه سياهى در قلب او ظاهر مى‌گردد، اگر از گناه خوددارى نمايد و استغفار و توبه كند، قلبش صيقل داده مى‌شود (يعنى واقع‌نما مى‌گردد)، اما اگر مجدّداً گناه را تكرار كند، آن نقطه سياه زيادتر مى‌شود تا اينكه تمام قلبش را فرا مى‌گيرد.
و اين همان زنگارى است كه خداوند در قرآن مى‌فرمايد: «كَلَّا بَلْ رانَ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ.» «٣» ٢- سطحى‌نگرى: سطحى نگرى و ترك تدبّر نيز يكى از موانع شناخت است و مى‌تواند پرده ضخيمى بر ديدگان عقل آدمى بكشد. قرآن كريم در اين باره مى‌فرمايد:
«وَ يَدْعُ الْإِنْسَانُ بِالشَّرِّ دُعائَهُ بِالْخَيْرِ وَ كانَ الْإِنْسانُ عَجُولًا» «٤» و انسان (به دليل شتابزدگى) سراغ بديها مى‌رود، آن‌گونه كه نيكيها را مى‌طلبد.
تلخ كاميها، شكستها و مصايبى كه در طول تاريخ بر اثر عجله و شتابزدگى دامان انسان را گرفته، بيش از آن است كه قابل شمارش باشد. چه‌بسا افراد به خيال اينكه به‌سوى‌