عوامل مورد بررسى در ژئوپليتيك‌ عوامل و عناصر جغرافيايى كه بر تصميمها، سياستها و استراتژيها تأثير مى‌گذارند، متعدد و متنوع هستند، بنابر اين براى پرهيز از طولانى شدن كلام، مهمترين آنها را بطور اختصار شرح مى‌دهيم:
١- موقعيت جغرافيايى كشور موقعيت جغرافيايى به چگونگى و يا وضع قرار گرفتن يك كشور بر روى كره زمين، گفته مى‌شود، چنين موقعيتى تسهيلات و گاه محدوديتهايى را در انتخاب استراتژى به وجود مى‌آورد. بنابراين، يك كشورى كه داراى موقعيت جغرافيايى استراتژيك است، قادر نيست، خود را از تحولات و رقابتهاى جهانى كنار بكشد، زيرا كشورهاى ديگر، بخصوص كشورهاى قدرتمند، به علت منافعى كه ممكن است در آن منطقه استراتژيكى داشته باشند، چنين امكانى را براى آن كشور فراهم نمى‌آورند. بر اين اساس، كشور دارنده موقعيت استراتژيك بايد با درك صحيح از امكانات و موقعيت جغرافيايى خود، استراتژى مناسب را برگزيند. به عنوان مثال، يكى از علل توجه آمريكا به ژاپن، موقعيت جغرافيايى مساعد آن كشور در همسايگى با چين است، به همين دليل ژاپن نمى‌تواند خود را از سياستهاى منطقه‌اى آمريكا، دور نگاه دارد. «١» موقعيت جغرافيايى شامل موقعيت دريايى «٢» و موقعيت برّى (يا موقعيت مركزى و محورى) است. موقعيت دريايى و برّى يك كشور ممكن است در بردارنده موقعيت استراتژيك هم باشد. موقعيت استراتژيكى مزايا و امتيازات فراوان نظامى، سياسى و مانند آن را به كشور دارنده مى‌دهد، زيرا از لحاظ نظامى، موقعيت استراتژيكى، امكان اشراف و تسلّط بر ساير مناطق جغرافيايى اطراف را فراهم مى‌آورد. البته هرگاه كشورهاى ديگر نيز بخواهند از موقعيت استراتژيكى آن كشور بهره ببرند، مايه دردسر آن را فراهم خواهند آورد. به عنوان مثال، تركيه به علت دارا بودن تنگه‌هاى استراتژيك‌