منظور دريافت اطّلاعات مربوط به فعاليتهاى هسته‌اى آمريكا و اروپاى غربى نموده است. آمريكا به اين نقض پيمان اعتراض كرد و در نتيجه روسها پس از يك مقاومت چندساله ناچار شدند اين سيستم رادارى مؤثر را كنار بگذارند. «١» ٢- هواپيما:
يكى از اهداف سازندگان هواپيما، به‌كارگيرى آن در امر شناسايى بيشتر دشمن بود. امّا بتدريج به علت تأثير و اهميّت روزافزون شناخت درست و كامل دشمن در تصميم‌گيرى، هواپيماهايى ساخته شد كه فقط به امور جاسوسى اختصاص داشت.
هواپيماهاى جاسوسى همانند ماهواره‌ها، به فراخور نوع مأموريتى كه انجام مى‌دهند، انواع مختلفى دارند، كه آمريكا و شوروى تعداد زيادى از آنها را در اختيار دارند. يو ٢) U ٢ (و اس آر ٣٧) S. R. ٧٣ (از مشهورترين هواپيماهاى جاسوسى آمريكا و ميگ ٢٥ و توپولوف ٩٥ از معروفترين پرنده‌هاى جاسوسى شوروى (سابق) به شمار مى‌روند. اين هواپيماها به وظايفى چون عكسبردارى از مراكز حياتى، كنترل مكالمات تلفنى، برقرارى ارتباط بين جاسوسان، ضبط فعاليتهاى رادارى، نظارت بر عمليات موشكهاى قاره‌پيما و ثبت نقل و انتقالات دشمن مى‌پردازند. و اطّلاعات حاصل را پس از تحليل آن از سوى مأموران اطّلاعاتى، به مراكز تصميم‌گيرى ارسال و تصميم‌گيران مطابق آن تصميم لازم را مى‌گيرند.
يكى از معروفترين جاسوسيهاى هوايى كه تأثير زيادى بر روابط شرق و غرب داشت، جاسوسى هواپيماى يو ٢ آمريكايى بر فراز خاك كوبا بود. در ١٤ اكتبر ١٩٦٢ ميلادى (٢٢ شهريور ١٣٤١ ه. ش.) يك هواپيماى يو ٢، از استقرار سكوهاى پرتاب موشكهاى ميان برد اتمى در خاك كوبا كه موشكهاى آن به سوى اهدافى در خاك آمريكا نشانه‌گيرى شده بود، با خبر شد. در پى آن، «كندى» رئيس جمهورى وقت آمريكا، تهديد كرد كه چنانچه شوروى (سابق) به اين اقدام خاتمه ندهد، آمريكا آن را با حمله اتمى جواب خواهد داد. شوروى (سابق) در مقابل تهديد آمريكا، مشروط به اينكه آمريكا دست به عمل مشابه در ايتاليا، تركيه و انگلستان بزند، موشكها، سكوهاى پرتاب و