مسائل نظامى و استراتژيك معاصر
 
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص

مسائل نظامى و استراتژيك معاصر - شیرودی، مرتضی - الصفحة ١٣١

ميكروبى (مانند ويروس آبله و وبا) در سطحى محدود و با كيفيت نازلى صورت گرفت.
جنگ جهانى اوّل نقطه عطفى در كاربرد اين سلاحها به شمار مى‌رود، زيرا در اين جنگ، از انواع مختلف و متعدد سلاحهاى شيميايى و ميكروبى (مانند گازهاى اشك‌آور، كلر، خردل و ميكروب سياه‌سرفه) استفاده شد كه منجر به كشته شدن حدود ٠٠٠، ٣٠٠، ١ نفر گرديد. در فاصله دو جنگ جهانى، بار ديگر، سلاحهاى مزبور در جنگهايى چون جنگ داخلى اسپانيا ١٩٣٦ ميلادى (١٣١٥ ه. ش.)، جنگ ايتاليا و اتيوپى در سال ٧- ١٩٣٦ ميلادى (١٣١٦- ١٣١٥ ه. ش.) و در جنگ ژاپن و چين در سال ١٩٣٨ ميلادى (١٣١٧ ه. ش.) مورد بهره‌بردارى قرار گرفت؛ ولى در جنگ جهانى دوم، على‌رغم اينكه تمام طرفهاى درگير مقادير قابل توجهى از سلاحهاى فوق را در اختيار داشتند، به علت ترس از اقدام مشابه دشمن، از به كارگيرى وسيع آن خوددارى كردند.
پس از جنگ جهانى دوم بر ميزان استفاده از اين سلاحها افزوده شد. بطور عمده، در دو جنگ آمريكا عليه ويتنام، عراق عليه ايران، نيروهاى آمريكايى و عراقى به دفعات از اين سلاحها، عليه سربازان ويتنامى و ايرانى بهره گرفتند. «١» اهميّت عمده جنگ‌افزارهاى استراتژيك شيميايى و بيولوژيكى، به جهت خاصيت انهدام دسته‌جمعى آن است. تاريخ جنگها، اين قدرت انهدام دسته‌جمعى را ثبت كرده است. به عنوان مثال، شيوع ميكروب سياه‌زخم كه درسال ١٩٧٩ ميلادى (١٣٥٨ ه. ش.) در شهر «سور دلاوسك» شوروى (سابق) روى داد، «٢» منجر به كشته شدن بيش از سه‌هزار نفر گرديد؛ همچنين حمله شيميايى ارتش عراق به شهر حلبچه در سال ١٩٨٨ ميلادى (١٣٦٧ ه. ش.) جان حدود پنج‌هزار نفر را گرفت. علاوه بر آن، اين سلاحها موجب فلج شدن، تاول زدن، مسموميت و ناراحتيهاى عصبى نيز مى‌شوند، كه آثار برخى از آنها تا سالها باقى مى‌ماند. همچنين تهديد به استفاده از سلاحهاى شيميايى و ميكروبى استراتژيك، داراى پيامدهاى روانى و اجتماعى چون هراس، اضطراب و دگرگون كردن‌