مسائل نظامى و استراتژيك معاصر - شیرودی، مرتضی - الصفحة ٦٥
ابزارهاى/ پيچيده مىتوان آن را مورد استفاده قرار داد. به همين علت عراق در طول جنگ با ايران، مقادير زيادى از سلاحهاى ميكروبى و شيميايى را توليد و ذخيره كرد و بخشى از آن را در جنگ به كار گرفت. دوم: بشر قادر نيست به علت قدرت تخريبى بسيار زياد سلاحهاى اتمى از آن بهره گيرد. «١» بنابر اين، سلاحهاى شيميايى و ميكروبى پاسخگوى نيازهاى جنگى او خواهد بود.
علل جنگ مواردى چون عشق به قدرت، سودجويى، قدرت طلبى، خودنمايى و نظاير آن، از جمله علل جنگ معرفى شدهاند، در حالى كه اين موارد، معلولِ علت ديگرى هستند. در حقيقت، علل اصلى جنگ به ابعاد مادى و روانى انسان بر مىگردد. به بيان ديگر، جنگ از درون انسان نشأت مىگيرد، بگونهاى كه هرگاه يكى از دو بُعد انسان بر بُعد ديگر وى غلبه پيدا كند، آن بُعد غالب، علتِ واقعى جنگ را مىسازد. «٢» با وجود اينكه علت اصلى جنگ را يكى از دو بُعد مادى و روانى انسان تشكيل مىدهد، ولى به وسيله ابزارها و اهدافى چون سياست، اقتصاد، تكنولوژى، ايدئولوژى و مانند آن خود را نشان مىدهد. اين بدان مفهوم نيست كه يك جنگ، داراى يك هدف و ابزار است، بلكه ممكن است، مجموعهاى از ابزارها و اهداف در آن به كار گرفته شود، امّا يكى از آنها ظهور و بروز بيشترى داشته باشد.
قبل از ورود به بحث اصلى لازم است به سؤال زير پاسخ داده شود.
آيا انگيزه جنگ در طبيعت انسان وجود دارد؟
عدهاى «٣» معتقدند جنگ در ذات انسان قرار دارد، زيرا در نهاد انسان همواره يك