مسائل نظامى و استراتژيك معاصر - شیرودی، مرتضی - الصفحة ٥٤
ارتباطى به آسانى انجام مىشود.
كشورهاى ديگرى با اشكال هندسى متمايز از آنچه گفته شد، وجود دارند. اين كشورها عبارتند از: اوّل، كشورهايى كه بطور كامل در داخل كشور ديگر قرار دارند.
(مانند واتيكان). دوم، كشورهايى كه بخشى از آنها به درون كشور ديگر كشيده شده است. تأمين امنيت كشورهاى مزبور با مشكل فراوان همراه است. «١» در بخش مربوط به شكل كشور از خطوط مرزى نيز بحث مىشود. مرزها به جهت اينكه منشأ بسيارى از اختلافات و جنگهاست، در استراتژى جايگاه ويژهاى دارند. البته هر نوع مرزى منشأ اختلاف و جنگ نيست، بلكه بطور عمده مرزهاى مصنوعى (مرزهايى كه با علامتهايى چون سيم خاردار مشخص شدهاند) و مرزهاى غير واقعى (تحميلى)- مرزهايى كه بر اساس زور و فشار مشخص مىشوند- به مراتب بيشتر از مرزهاى طبيعى «٢» و واقعى عامل جنگ هستند، زيرا بر اساس واقعيتهاى تاريخى، اقتصادى، نژادى و خواست مردم به وجود نيامدهاند. بر اين اساس، بهترين مرزها، مرزهاى واقعى مىباشند، به دليل اينكه مشكلات امنيتى و دفاعى ندارند. «٣» ٨- عوامل ديگر ژئوپليتيك غير از عوامل ژئوپليتيكى مذكور، عوامل ژئوپليتيكى ديگرى وجود دارند كه به نحوى بر انتخاب نوع استراتژى تأثير مىگذارند. اوّل- نزولات آسمانى: كشورهايى كه از نزولات آسمانى كمى برخوردارند، تنها توانايى بهرهبردارى از آبهاى زير زمينى و آبهاى جارى به منظور حاصلخيز كردن خاك و تهيه غذا، بر قدرت آن كشور مىافزايد. «٤» دوم- فضا: بشر با توسعه تكنولوژى علاوه بر گسترش قدرتش بر عوامل ژئوپليتيكى موجود در دريا و خشكى، بر اين اساس، تسهيلات و محدوديتهاى ديگرى كه ناشى از عوامل جديد ژئوپليتيكى است، وارد حوزه استراتژى شده است. «٥»