مسائل نظامى و استراتژيك معاصر - شیرودی، مرتضی - الصفحة ٥٠
كروم، كبالت، اورانيوم، پلوتونيوم «١» منگنز و تنگستن بيش از فلزات ديگرى مانند برليوم، گرافيت، بوكسيت، پلاتين و نظاير آن، كاربردهاى نظامى دارند. «٢» مهمترين منابع سوختى (غير فلزى)، به ترتيب اهميت، شامل نفت، گاز و ذغال سنگ است. اشاره به اين گفته «كلمانسو» (نخست وزير فرانسه در جنگ جهانى اوّل)، كه يك قطره نفت ارزش يك قطره خون سربازان ما را دارد، اهميت اين مواد را نشان مىدهد، چون على رغم تلاش وسيع بشر، تا نيم قرن آينده، نفت و نيز گاز جايگزينى نخواهند داشت. اما گاز در مقايسه با نفت آسيب پذيرتر است، زيرا گاز بطور عمده، از طريق لولههاى زمينى كه بيشتر در معرض خرابكارى و يا حمله دشمن قرار دارد، حمل مىشود. در حالى كه ذغال سنگ از نظر توليد انرژى و بالا بودن هزينه استخراج، كم اهميتتر از نفت و گاز به شمار مىرود، ولى آسيبپذيرى نفت و گاز را ندارد.
كشمكشهاى جهانى بر سر منابع طبيعى به دو نكته بر مىگردد. اوّل اينكه هيچ كشورى، غنى در مواد غذايى و خودكفا در مواد معدنى نيست. دوم اينكه منابع طبيعى داراى پراكندگى جغرافيايى و مصرف ناموزون جهانى است. به عنوان مثال، آمريكا و قدرتهاى بزرگ صنعتى بيشترين مصرف مواد معدنى را به خود اختصاص دادهاند.
٤- جمعيت جمعيت دائم «٣»، عامل اساسى در به خدمت گرفتن عوامل ژئوپليتيك است. «٤» البته عامل انسانى هرچه كيفىتر باشد، بهتر مىتواند از عوامل ژئوپليتيك استفاده نمايد. به بيان ديگر جمعيت دائم كيفى، داراى مهارت لازم است و مىتواند به تجزيه و تحليل واقعى (نه آرمانى) موقعيت بالفعل و بالقوه كشورش بپردازد و بر اين اساس استراتژى