مسائل نظامى و استراتژيك معاصر - شیرودی، مرتضی - الصفحة ٤٨
داردانل و بسفر همواره مطمح نظر روسها بوده است.
٢- وسعت كشور وسعت خاك، از سه جهت بر قدرت يك كشور مىافزايد، اوّل، اينكه وسعت خاك، مناسب جمعيت زيادى را در خود جاى مىدهد و امكان توسعه جمعيت را نيز فراهم مىآورد. دوم اينكه، كشورى كه داراى وسعت بيشترى باشد، به همان ميزان ممكن است از منابع بيشترى برخوردار باشد. همچنين تنوع آب و هوايى حاصل از آن، خود عامل مهمّ در توسعه غذايى كشور محسوب مىشود. سوم اينكه، وسعت به تنهايى امكان «دفاع در عمق» را به وجود مىآورد؛ يعنى يك كشور وسيع، هنگام حمله دشمن مىتواند، دشمن را به عمق خاك كشور خود بكشاند و پس از خسته و ناتوان كردن آن، دشمن را نابود سازد. «١» از طرف ديگر، خواست دشمن در نيل به «عمق استراتژيك» «٢» مىتواند عاملى براى تهاجم و حمله به يك كشور وسيع باشد. به عنوان مثال، صدام، مهمترين علت حمله به ايران را، ايجاد عمق استراتژيك براى عراق ذكر كرد تا شهرهاى عراق از تيررس قواى ايرانى مصون باشد. «٣» وسعت خاك- صرف نظر از مزايايش- معايبى نيز دارد، از جمله دشواريهايى را در اداره سياسى كشور و دفاع از مرزهاى گسترده فراهم مىآورد. همچنين هرگاه وسعت خاك همراه با ناهمواريهاى طبيعى باشد، گاه اداره سياسى و دفاع نظامى آن را، به مراتب مشكلتر مىسازد. اگر اداره سياسى چنين كشورى، ضعيف باشد، گرايش به «خودگردانى»، «خود مختارى» و «تجزيه» افزايش مىيابد. در ضمن سركوبى مخالفان داخلى به علت دور بودن «هسته سياسى» «٤» از مركز آشوبها و عدم توسعه راهها، بسيار دشوار خواهد بود. «٥»